Vô sinh nam là gì? Nguyên nhân & Cách điều trị hiệu quả 2026
"Kết hôn đã lâu, không dùng biện pháp tránh thai nào mà tin vui vẫn chưa đến. Áp lực con cái đè nặng lên vai, khiến nhiều quý ông lo lắng, tự ti... Liệu mình có bị vô sinh không?"
Vô sinh nam không còn là chuyện hiếm gặp. Theo thống kê, 40% nguyên nhân hiếm muộn xuất phát từ phía người chồng. Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học, vô sinh nam hoàn toàn có thể cải thiện nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Hãy cùng Bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Minh Thư (Nguyên bác sĩ Bệnh viện Quân đội với hơn 35 năm kinh nghiệm) giải mã tường tận về nguyên nhân, dấu hiệu và các phương pháp điều trị vô sinh nam hiệu quả nhất hiện nay.
Vô sinh nam là gì?
Vô sinh nam là tình trạng một người đàn ông không còn khả năng sinh sản, lượng tinh trùng sản xuất ra không đủ hoặc sản xuất với số lượng thấp khiến quá trình thụ tinh không xảy ra.
Có đến 20% các cặp vợ chồng gặp phải tình trạng vô sinh. Trong đó, nguyên nhân do nam giới chiếm đến 1/3 các trường hợp, tỷ lệ này càng lên tăng lên trong xã hội hiện nay.
Bệnh vô sinh nam được chia thành 2 dạng chính:
Vô sinh nam nguyên phát
Vô sinh nam nguyên phát được hiểu là tình trạng một cặp vợ chồng chưa từng thụ thai mà không sử dụng bất kỳ biện pháp bảo vệ nào khi quan hệ tình dục nhưng sau nhiều năm vẫn chưa có con. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này có thể là do nam giới.
Vô sinh nam thứ phát
Là tình trạng một cặp vợ chồng đã từng có con ít nhất từ 1 đến hơn 2 lần hoặc đã từng có thai nhưng không may bị động thai, sảy thai và không thể có con được nữa dù không sử dụng biện pháp bảo vệ nào. Đối với trường hợp này thì có thể chẩn đoán nguyên nhân dẫn đến vô sinh bắt nguồn từ phái mạnh.
Theo nghiên cứu, bệnh vô sinh nam thường gặp ở một số đối tượng sau:
- Những quý ông có độ tuổi trên 40, bước vào tuổi này khả năng sinh sản của họ thường kém hơn so với những nam giới trẻ tuổi.
- Những nam giới thường xuyên sử dụng thuốc lá, bia, rượu và các chất kích thích khác.
- Những nam giới lười vận động, mắc các bệnh thừa cân, béo phì.
Để biết chính xác một người đàn ông có bị vô sinh hay không, các bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám và chỉ định nam giới làm các xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm tinh dịch đồ, xét nghiệm sinh hóa tinh dịch, xét nghiệm kháng thể kháng tinh trùng, xét nghiệm về di truyền học… cùng các xét nghiệm có liên quan khác.
Sau khi có kết quả thăm khám, làm xét nghiệm, bác sĩ sẽ đưa ra kết luận và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp với từng trường hợp.
Tại sao nam giới bị vô sinh? Phân tích 3 nhóm nguyên nhân "Gốc rễ"
Theo Bác sĩ CKII Nguyễn Minh Thư, vô sinh nam không tự nhiên sinh ra mà luôn xuất phát từ những tổn thương thực thể tại cơ quan sinh sản. Để dễ hình dung, Bác sĩ Thư chia nguyên nhân thành 3 nhóm chính dựa trên quy trình sản xuất và vận chuyển tinh trùng:
1. Tại Tinh hoàn ("Nhà máy" sản xuất gặp lỗi)
Đây là nhóm nguyên nhân phổ biến nhất, khiến tinh trùng bị ít, yếu hoặc dị dạng:
- Giãn tĩnh mạch thừng tinh (Varicocele): Chiếm tới 40% các ca vô sinh nam. Tĩnh mạch bị giãn làm nhiệt độ bìu tăng cao, "thiêu đốt" và giết chết tinh trùng.
- Biến chứng Quai bị: Virus quai bị tấn công làm teo tinh hoàn, phá hủy các tế bào sinh tinh (tế bào Sertoli), dẫn đến vô sinh vĩnh viễn nếu không chạy chữa kịp thời.
- Tinh hoàn ẩn: Tinh hoàn không xuống bìu mà nằm trong ổ bụng (nơi có nhiệt độ cao), làm mất khả năng sản xuất tinh trùng.
2. Tại Ống dẫn tinh (Vận chuyển bị tắc nghẽn)
Tinh trùng vẫn được sản xuất tốt nhưng không thể bơi ra ngoài để gặp trứng do đường đi bị chặn:
- Tắc ống dẫn tinh: Thường do di chứng của các bệnh viêm nhiễm (Lậu, Chlamydia, viêm mào tinh hoàn) gây sẹo xơ hóa, bịt kín đường ống.
- Không có ống dẫn tinh bẩm sinh: Một dị tật bẩm sinh hiếm gặp khiến nam giới không có đường dẫn tinh trùng ra ngoài.
3. Rối loạn chức năng tình dục
Nam giới gặp khó khăn trong việc đưa tinh trùng vào trong âm đạo nữ giới:
- Rối loạn cương dương: Dương vật không đủ cương cứng để quan hệ thực sự ("Trên bảo dưới không nghe").
- Xuất tinh ngược dòng: Tinh trùng thay vì phóng ra ngoài thì lại chảy ngược vào trong bàng quang và đi ra theo đường nước tiểu. (Thường gặp ở người bị tiểu đường hoặc sau phẫu thuật tuyến tiền liệt).
🥃 Ngoài ra, lối sống cũng là "sát thủ" thầm lặng: Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, béo phì, stress kéo dài hay thường xuyên để điện thoại trong túi quần... cũng làm giảm sút nghiêm trọng số lượng và chất lượng tinh binh.
Xem thêm các bệnh lây truyền qua đường tình dục ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở nam giới:
Triệu chứng vô sinh ở nam giới là gì
Đối với nam giới, có thể nhận biết các dấu hiệu, triệu chứng của bệnh vô sinh như sau:
1. Bất thường trong việc xuất tinh
Khi gặp phải các bất thường trong việc xuất tinh như xuất tinh chậm, xuất tinh khó… thì không nên chủ quan bởi rất có thể đây cũng là một trong những triệu chứng vô sinh nam.
Đặc biệt, khi nhận thấy hiện tượng xuất tinh kèm cảm giác đau buốt, xuất tinh ra máu thì càng phải chú ý, hãy đi thăm khám ngay bởi những biểu hiện này có thể là dấu hiệu của một số bệnh nam khoa nguy hiểm như viêm niệu đạo, viêm tuyến tiền liệt… mà những bệnh này lại có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản của nam giới.
2. Mất cân bằng nội tiết tố
Nội tiết tố trong cơ thể nam giới bị mất cân bằng, không ổn định sẽ có ít nhiều ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới. Testosterone là một loại hormone được coi là chủ chốt đối với khả năng sinh sản của phái mạnh. Nếu tinh hoàn có bất kỳ vấn đề nào có thể khiến việc sản xuất hormone bị ảnh hưởng.
Hai loại hormone luteinizing và hormone kích thích nang trứng có nhiệm vụ báo hiệu cho tinh hoàn sản xuất ra tinh trùng và hormone testosterone. Khi tuyến yên sản xuất ra các hormone này gặp trục trặc, khả năng sinh sản của nam giới cũng bị ảnh hưởng.
3. Bộ phận sinh dục bất thường
Khi gặp phải các biểu hiện bất thường tại bộ phận sinh dục như sưng tấy, xuất hiện mụn lạ như mụn ở dương vật, viêm nhiễm, có u cục… thì nam giới nên đi thăm khám ngay bởi đây có thể là một trong những dấu hiệu của vô sinh nam.
4. Tinh dịch bất thường
Tinh dịch là một hỗn hợp gồm có các thành phần như tinh trùng, dịch từ túi tinh, ống dẫn, niệu đạo và tuyến tiền liệt được phóng ra khi nam giới đạt cực khoái. Thông thường, tinh dịch có độ quánh, màu trắng, thể tích mỗi lần xuất ra từ 2 đến 5ml.
Đối với những nam giới bị vô sinh, tinh dịch có nhiều bất thường như có màu nâu, màu vàng, màu xanh, dạng loãng giống như nước, đôi khi tinh dịch vón cục. Ở một số trường hợp, tinh dịch có lẫn máu, nam giới bị đau khi xuất tinh có thể là do bị viêm nhiễm túi tinh hoặc bệnh viêm tuyến tiền liệt.
5. Rối loạn cương dương
Đây là triệu chứng điển hình của bệnh vô sinh nam mà nhiều quý ông gặp phải. Các biểu hiện thường gặp đó là dương vật khó cương cứng, cương cứng không đúng thời điểm, thời gian cương cứng ngắn… để quan hệ tình dục. Tình trạng rối loạn cương dương nếu kéo dài sẽ khiến việc thụ thai gặp nhiều khó khăn, tinh trùng khó gặp được trứng và dễ dẫn đến vô sinh hiếm muộn ở nam giới.
6. Rối loạn đường tiểu
Phái mạnh có các triệu chứng như tiểu đau, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra mủ, máu… có thể là do mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục và cần tiến hành điều trị ngay bởi nó có ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng sinh lý, ảnh hưởng đến khả năng có con của mình.
7. Các triệu chứng khác
Ngoài những dấu hiệu trên, nam giới còn gặp phải một số triệu chứng vô sinh như đau nhức mỗi khi quan hệ tình dục, béo phì, tăng cân bất thường, thường xuyên lo âu, suy giảm ham muốn tình dục, rụng tóc, chậm chạp, thiếu sức sống, đổ nhiều mồ hôi so với bình thường…
Nên tìm hiểu: Tinh trùng yếu nên ăn gì
Tác hại của vô sinh nam
Có rất nhiều câu hỏi liên quan đến chủ đề vô sinh nam, trong có có câu hỏi “Vô sinh nam có gây ra tác hại gì không?” của những nam giới không may gặp phải bệnh lý này. Theo các bác sĩ chuyên khoa, bệnh vô sinh nam có thể không nguy hiểm đến tính mạng nam giới nhưng nó lại có rất nhiều tác hại nghiêm trọng, ví dụ:
Tâm lý của nam giới thường xuyên rơi vào trạng thái lo lắng, mệt mỏi, luôn cảm thấy tự ti, xấu hổ vì không có con. Đặc biệt, nam giới lại là phái mạnh nên chuyện không có con sau khi kết hôn thường có ảnh hưởng không tốt đến tâm lý, cuộc sống.
Khi bị vô sinh, chất lượng cuộc yêu của nam giới cũng giảm sút, cuộc yêu khó trọn vẹn như trước. Tình trạng này kéo dài sẽ khiến ham muốn tình dục suy giảm, không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng đời sống tình dục, ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình.
Không những vậy, nếu bị vô sinh, nam giới còn không dám giao tiếp với những người xung quanh. Lâu dần sẽ có những tiêu cực như trầm cảm, tự tử… ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.
Nam giới cần tìm hiểu:
- Nên đi khám nam khoa ở đâu
- Khám nam khoa hết bao nhiêu tiền
Cách chữa trị vô sinh nam
Bệnh vô sinh ở nam giới có thể chữa được, nhưng cần chữa trị sớm và đúng cách. Do đó, nam giới nên đi thăm khám tại các địa chỉ y tế uy tín để được hỗ trợ điều trị kịp thời bệnh vô sinh. Các bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám rồi đưa ra phác đồ chữa trị bệnh vô sinh hiếm muộn ở nam giới phù hợp cho từng trường hợp.
1. Điều trị nội khoa
Đối với các trường hợp vô sinh nam do các vấn đề bất thường ở tinh trùng, rối loạn cương dương hay do lượng hormone trong cơ thể mất cân bằng, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc điều trị có tác dụng bổ sung, giúp ổn định lại hormone, cải thiện chất lượng tinh trùng và giúp đẩy nhanh quá trình thụ tinh.
Nam giới khi sử dụng thuốc hỗ trợ điều trị xuất tinh sớm thì cần tuân thủ việc dùng thuốc theo đúng chỉ định. Tránh tự ý dùng thuốc hoặc bỏ liều khi đang sử dụng thuốc do bác sĩ kê đơn.
2. Điều trị ngoại khoa
Các trường hợp vô sinh nam bắt nguồn từ các tổn thương tại bộ phận sinh dục như teo tinh hoàn, dương vật cong vẹo, tắc ống dẫn tinh, giãn tĩnh mạch thừng tinh, ung thư tuyến tiền liệt, cơ quan sinh dục bị dị dạng… do bị tai nạn hoặc phẫu thuật thì cần tiến hành phẫu thuật nhờ vào sự can thiệp của các dụng cụ y tế hiện đại.
3. Các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản
+ Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI): Phương pháp này thường áp dụng cho các trường hợp người vợ lâu quá không có thai hoặc người chồng có tinh trùng ở mức yếu nhẹ hoặc yếu vừa. Tinh trùng đã được lọc rửa và bơm trực tiếp vào tử cung của người vợ. Tỷ lệ của phương pháp này chiếm khoảng 12 – 20%, chi phí thực hiện cao.
+ Tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI): Đối với phương pháp này, tinh trùng sẽ được chích thẳng vào trứng mà không cần di chuyển đi tìm trứng. Tuy nhiên, với quá trình thụ thai này, nhiều trẻ sinh ra có thể mắc phải các dị tật bẩm sinh. Tỷ lệ thành công của phương pháp này chiếm từ 30 – 40%, trong đó có khoảng 5 – 10% trường hợp bị sảy thai.
+ Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): Đây là phương pháp được nhiều cặp vợ chồng áp dụng mặc dù có mức chi phí cao. Phương pháp này áp dụng cho những quý ông có chất lượng tinh trùng kém hoặc có tinh trùng tự nhiên nhưng không thực hiện được phương pháp IUI. Tỷ lệ thành công của phương pháp này khá cao, nhưng cần thực hiện đúng cách.
4. Điều trị tại nhà
Bên cạnh những phương pháp điều trị trên, những nam giới bị vô sinh cũng cần chú ý đến chế độ sinh hoạt của mình, cần điều chỉnh sao cho hợp lý, lành mạnh, ví dụ:
- Bổ sung nhiều loại thực phẩm chứa nhiều dinh dưỡng như kẽm, các loại thịt đỏ, cá, ốc, ngũ cốc, măng tây, quả bơ, chuối, súp lơ xanh, sữa, cam, nước trái cây, các loại hạt, cá hồi, trứng, đậu, gan động vật… giúp cải thiện chất lượng, số lượng tinh trùng, hỗ trợ điều trị vô sinh nam hiệu quả.
- Hạn chế ăn những loại đồ ăn chứa nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nóng, đồ ăn chiên rán, các loại đồ ăn đóng hộp, các chất kích thích có hại như bia, thuốc lá, rượu, cà phê…
- Xây dựng chế độ sinh hoạt, làm việc có khoa học, nghỉ ngơi đủ giấc và đúng giờ, hạn chế thức khuya, tăng cường tập luyện thể dục thể thao, giữ tinh thần thoải mái, ổn định, kiểm soát mức độ cân nặng phù hợp.
Phòng tránh vô sinh nam như thế nào?
Để phòng tránh vô sinh nam, nam giới có thể áp dụng các biện pháp sau đây:
Duy trì một lối sống lành mạnh
Hãy duy trì một chế độ ăn uống cân đối, bao gồm các loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất. Hạn chế tiêu thụ các chất gây hại như thuốc lá, rượu, chất kích thích và ma túy. Hãy thực hiện thường xuyên các bài tập thể dục để duy trì trọng lượng cơ thể lành mạnh.
Tránh tiếp xúc với môi trường ô nhiễm
Hạn chế tiếp xúc với các chất gây ô nhiễm môi trường, chất độc hóa học và chất phụ gia có thể gây hại đến chất lượng tinh trùng. Điều này bao gồm việc tránh tiếp xúc với chất phụ gia trong thực phẩm, hóa chất trong môi trường làm việc, thuốc trừ sâu, thuốc nhuộm, thuốc sơn và chất độc khác.
Hạn chế tiếp xúc với nhiệt độ cao
Tinh trùng nhạy cảm với nhiệt độ cao. Hạn chế việc sử dụng các thiết bị tạo nhiệt như bồn tắm nước nóng, sauna và áo quần quá chật. Hãy cố gắng giữ cho khu vực chậu và tinh hoàn mát mẻ để bảo vệ tinh trùng khỏi nhiệt độ cao.
Tránh căng thẳng
Căng thẳng có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng và hoạt động tình dục. Hãy tìm các phương pháp giảm căng thẳng như tập thể dục, yoga, thiền định hoặc các hoạt động giảm stress khác để duy trì tâm lý thoải mái.
Hạn chế sử dụng thuốc và chất kích thích
Các loại thuốc không đều ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng và hoạt động tình dục. Nếu bạn đang sử dụng thuốc trị liệu hoặc thuốc không kê đơn, hãy thảo luận với bác sĩ để biết được tác động của chúng đến tinh trùng và khả năng sinh sản.
Điều chỉnh thời gian quan hệ tình dục
Để tăng khả năng thụ tinh, bạn có thể thử tăng tần suất quan hệ tình dục trong khoảng thời gian có khả năng cao thụ tinh, thường là giữa chu kỳ kinh nguyệt của người phụ nữ.
Ngoài ra, nam giới nên đi khám nam khoa định kỳ 6 tháng/lần nhằm phát hiện sớm các bệnh nam khoa và chữa trị kịp thời tránh việc để lâu bệnh tiến triển nặng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới.
Như vậy, qua bài viết dưới đây chắc hẳn đã có nhiều người hiểu rõ hơn về bệnh vô sinh nam. Do đó, nếu nghi ngờ có các triệu chứng của bệnh vô sinh thì phái mạnh nên đi thăm khám, điều trị nhanh chóng tại địa chỉ y tế uy tín.
Tham khảo thêm các địa chỉ khám chữa vô sinh tại Hà Nội
