Vitamin B là gì? Tác dụng & Thực phẩm giàu Vitamin B

Cập nhật:

27/12/2025 2:01 PM

Tác giả:

Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng

Bài viết này được Kiểm duyệt và Tham vấn Chuyên môn bởi: Bác sĩ Chuyên khoa I Nguyễn Thị Phương Hồng

⭐ Bác sĩ Chuyên khoa I Nguyễn Thị Phương Hồng

Bác sĩ Chuyên khoa I Nguyễn Thị Phương Hồng là một trong những chuyên gia Sản Phụ khoa có hơn 30 năm kinh nghiệm, từng công tác tại Cục Quân Y - Bộ Quốc Phòng, chuyên sâu về Kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ).

Tóm tắt Kinh nghiệm Chuyên môn Nổi bật:

  • Học vấn & Bằng cấp: Hoàn thành Chuyên khoa I Sản Phụ khoa. Được cấp Chứng chỉ Hành nghề bởi Bộ Quốc phòng.
  • Kinh nghiệm: Nguyên Bác sĩ Chuyên ngành KHHGĐ tại Cục Quân Y - Bộ Quốc Phòng. Có nhiều năm kinh nghiệm công tác tại các cơ sở y tế quân đội.
  • Chuyên môn sâu: Chuyên điều trị các bệnh lý viêm nhiễm phụ khoa, rối loạn kinh nguyệt và tư vấn Kế hoạch hóa gia đình an toàn.
  • Hiện tại: Là Bác sĩ Sản Phụ khoa chủ chốt tại Phòng khám Đa khoa Thái Hà.

Mệt mỏi triền miên, hay quên, tê bì chân tay... có thể là dấu hiệu cơ thể bạn đang 'kêu cứu' vì thiếu hụt Vitamin B. Được ví như 'người thợ xây' cần mẫn, nhóm Vitamin B đóng vai trò then chốt trong việc chuyển hóa năng lượng và duy trì hệ thần kinh khỏe mạnh.Vậy cụ thể Vitamin B là gì và nó có tác dụng kỳ diệu ra sao? Hãy cùng Bác sĩ CKI Nguyễn Phương Hồng khám phá chi tiết về loại vitamin thiết yếu này và cách bổ sung khoa học ngay trong bài viết dưới đây.

Tóm Tắt Tin Sức Khỏe [Hiện]

Vitamin B là gì?

Vitamin B là một vitamin rất quan trọng chủ yếu trong cơ thể, thuộc nhóm vitamin tan trong nước, giữ vai trò quan trọng đến quá trình trao đổi chất trong cơ thể  và cũng như các sự phát triển các dây thần kinh cũng như các cơ quan khác trong cơ thể. Vitamin B còn giúp ngăn  ngừa nhiễm trùng, hỗ trợ và thúc đẩy các tế bào sức khỏe. Vitamin B là một trong những thành phần chuyển hóa năng lượng trong cơ thể, tuy chúng ta không tự sản xuất ra vitamin nhưng chúng ta có thể tạo ra các vitamin cho cơ thể bằng cách bổ sung các thực phẩm dinh dưỡng giàu vitamin hoặc các thực phẩm chức năng bổ sung các loại Vitamin.

Vitamin B
Vitamin B

Vitamin B góp phần quan trọng để tăng cường sức khỏe cũng như sức đề kháng.

- Tăng cường hồng cầu

- Ngăn ngừa bệnh tê phù beriberi do thiếu vitamin B1 gây nên

- Làm giảm nguy cơ mắc các bệnh như tim mạch

- Tiêu hóa tốt

- Giảm nguy cơ đột quỵ do vitamin B có liên quan đến quá trình tạo da máu sự phát triển của tế bào

- Tham gia quá trình hỗ trợ sản xuất hormone

* Thông tin liên quan:

- Thiếu Vitamin B12 gây bệnh gì

- Vitamin A là gì và có tác dụng gì

- Vitamin B có tác dụng gì

- Vitamin E là gì và có tác dụng gì

- Vitamin D là gì

8 tác dụng của Vitamin B đối với sức khỏe của nam và nữ giới

Vitamin B có tác dụng quan trọng đối với quá trình trao đổi chất hệ thần kinh, cơ bắp, tóc và da. Vitamin B là thành phần cần thiết để chuyển hóa thức ăn thành năng lượng hoạt động trong cơ thể, điều hòa các phản ứng hóa học trong cơ thể chứa các enzyme, protein. Mọi người có thể tham khảo vitamin B có tác dụng gì đối với cơ thể con người dưới đây.

8 tác dụng của Vitamin B đối với sức khỏe
8 tác dụng của Vitamin B đối với sức khỏe

1. Vitamin B đối với phụ nữ

Có vai trò đặc biệt quan trọng đối với phụ nữ mang thai và cho con bú, những vitamin này hỗ trợ sự phát triển não bộ của thai nhi cũng như giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh cho bé. Đối với các bà mẹ thì vitamin B có thể tăng mức năng lượng giảm hỗ trợ chứng tiền sản giật.

2. Đối với nam giới

Vitamin B làm tăng nồng độ testosterone ở nam giới tự nhiên giảm theo tuổi tác, Vitamin B còn giúp phát triển cơ bắp và tăng cường sức khỏe nam giới.

3. Giúp hình thành tế bào máu và thần kinh

Các vitamin B rất cần thiết trong quá trình hình thành cấu tạo tế bào máu từ tủy xương và tạo ra các vỏ bọc thần kinh ( bao myelin), cũng như vitamin B có vai trò trong tuyến tín hiệu thần kinh giúp cơ co lại và chuyển hóa năng lượng cơ thể hoạt động hằng ngày, thiếu vitamin B cũng có thể gây ra rối loạn thần kinh nó sẽ làm giảm hình thành tế bào máu, vỏ bọc thần kinh, chức năng dẫn tuyến thần kinh từ đó có thể dẫn đến triệu chứng thiếu máu, tê, lẫn lộn và mất trí nhớ.

4. Có thể giúp chống bệnh tim

Folate, vitamin B6 và B12 đã được chứng minh là vitamin đóng vai trò phòng ngừa bệnh lý tim mạch cũng như các bệnh ung thư, chẳng hạn như ung thư đại tràng và ung ưng vú, chức năng vitamin B đối với sức khỏe tim mạch là giúp chuyển đổi homocysteine thành methionin, là thành một axit giúp cơ thể tạo ra các protein mới, homocysteine là một acid amin trong máu nồng độ này được chứng minh có liên quan đến với việc mất trí và bệnh tim cũng như đột quỵ loãng xương.

5. Cung cấp năng lượng hỗ trợ chuyển hóa

Vitamin B bao gồm folate đóng một vai trò quan trọng chủ yếu việc tổ hợp DNA giúp cơ thể phát triển từ thời điểm thụ thai, vitamin B cũng cần thiết cho tiến hóa sản xuất năng lượng sửa chữa DNA và RNA trong suốt cuộc đời ngoài ra còn có vai trò chuyển hóa carbohydrate, protein và chất béo giúp thúc đẩy quá trình cung cấp năng lượng cho cơ thể chúng ta.

6. Hỗ trợ phát triển ngăn ngừa khuyết tật bẩm sinh

Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi mang thai nếu bà mẹ có hàm lượng folate và các vitamin thấp thì khi sinh con sẽ dễ bị tật nứt đốt sống, do đó ngày nay tất cả các phụ nữ mang thai được khuyến khích bổ sung folate (chất có chữa trong Vitamin B) trong thai kỳ.

7. Hỗ trợ làn da, tóc, móng và cơ

Vitamin B có thể giúp tóc bạn mọc nhanh hơn, bởi vitamin B hỗ trợ trẻ hóa tế bào, chúng có lợi cho da, móng tay và tóc của bạn. Vitamin B có thể tăng cường sức khỏe và da bằng cách giảm kích ứng, đỏ da, viêm ra. khô da, eczema và mụn trứng cá vì thế vitamin B được coi là chất vàng trong công nghệ làm đẹp cho chị em hiện nay.

8. Giúp duy trì bộ não khỏe mạnh

Vitamin B rất cần thiết cho việc sản xuất chất dẫn truyền thần kinh trong não, dẫn truyền tín hiệu thần kinh. Tiêu thụ vitamin B từ chế độ ăn hằng ngày có thể cải thiện được khả năng đối phó với stress. Trong thực tế, không có vitamin B cơ thể không thể tồn tại do các vitamin B có vai trò quan trọng đối phó với tuyến thượng thận. Đây là do tại sao người ta bị căng thẳng hoặc mệt mỏi kéo dài được khuyến khích sử dụng viên bổ sung vitamin B-complex.

📊 Bảng phân loại 8 loại Vitamin B: Công dụng & Nguồn thực phẩm

Theo Bác sĩ CKI Nguyễn Phương Hồng, Vitamin B không phải là một chất đơn lẻ mà là một nhóm gồm 8 loại vitamin khác nhau (gọi chung là Vitamin B-Complex). Mỗi loại giữ một "nhiệm vụ" riêng biệt trong cơ thể:

Thực phẩm giàu Vitamin B tự nhiên: Trứng, sữa, ngũ cốc, thịt bò

⚠️ Bác sĩ Hồng cảnh báo: "Sát thủ thầm lặng" mang tên Thiếu hụt Vitamin B12

Trong nhóm Vitamin B, Vitamin B12 (Cobalamin) là loại đặc biệt nhất vì nó hầu như chỉ tồn tại trong thực phẩm động vật. Do đó, có 2 nhóm đối tượng đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng mà không hề hay biết:

Dấu hiệu thiếu Vitamin B12: Tê bì chân tay, mệt mỏi, viêm lưỡi
Dấu hiệu thiếu Vitamin B12: Tê bì chân tay, mệt mỏi, viêm lưỡi
Tên gọi Tên khoa học Tác dụng chính (Key Function) Thực phẩm giàu Vitamin
B1 Thiamin Chuyển hóa đường thành năng lượng, nuôi dưỡng hệ thần kinh. Ngăn ngừa bệnh Beriberi (tê phù). Ngũ cốc nguyên hạt, thịt lợn, hạt hướng dương.
B2 Riboflavin Chống oxy hóa, quan trọng cho thị lực và làn da. Giúp phân giải chất béo và thuốc. Sữa, sữa chua, nấm, gan động vật.
B3 Niacin Cải thiện mức Cholesterol, hỗ trợ chức năng tiêu hóa và làm đẹp da. Thịt gà, cá ngừ, đậu phộng (lạc).
B5 Pantothenic Acid Sản xuất hormone giới tính và stress, tham gia tạo hồng cầu. Quả bơ, bông cải xanh, trứng, sữa.
B6 Pyridoxine Tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh (Serotonin - hormone hạnh phúc), điều chỉnh tâm trạng. Chuối, khoai tây, đậu gà, cá hồi.
B7 Biotin Thần dược cho Tóc - Móng chắc khỏe. Điều tiết biểu hiện gen. Lòng đỏ trứng, gan, men bia, phô mai.
B9 Folate / Folic Acid Đặc biệt quan trọng cho bà bầu: Ngăn ngừa dị tật ống thần kinh thai nhi, tái tạo tế bào mới. Rau lá xanh đậm (Bina, súp lơ), đậu lăng, cam.
B12 Cobalamin Cấu tạo hồng cầu, bảo vệ lớp vỏ myelin của dây thần kinh, ngăn ngừa thiếu máu ác tính. Chỉ có trong động vật: Thịt, cá, trứng, sữa (Người ăn chay cần lưu ý).
💡 Ghi nhớ nhanh: Các loại vitamin B này thường "đi cùng nhau" trong thực phẩm. Một chế độ ăn đa dạng rau củ, ngũ cốc và protein sẽ giúp bạn nạp đủ Vitamin B-Complex mà không cần dùng thuốc bổ sung.
🥗 1. Người ăn chay trường (Vegan)

Do kiêng hoàn toàn thịt, cá, trứng, sữa nên người ăn chay rất dễ bị thiếu B12. Nếu không bổ sung, sau vài năm dự trữ trong gan cạn kiệt, bạn sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu máu ác tính và tổn thương thần kinh không thể đảo ngược.

👴 2. Người cao tuổi (>50 tuổi)

Khi già đi, dạ dày giảm tiết axit (cần thiết để tách B12 ra khỏi thực phẩm). Dù ăn đủ thịt cá nhưng cơ thể vẫn không hấp thu được. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây lú lẫn, giảm trí nhớ ở người già (thường bị nhầm với bệnh tuổi già).

🚨 3 Dấu hiệu báo động đỏ cần đi khám ngay:
  • Tê bì chân tay: Cảm giác như kiến bò, châm chích ở đầu ngón tay chân (do dây thần kinh bị tổn thương).
  • Lưỡi sưng đỏ: Lưỡi mất gai, trơn bóng và đau rát (Viêm lưỡi).
  • Mất thăng bằng: Đi lại loạng choạng, hay chóng mặt, suy giảm trí nhớ đột ngột.
💡 Lời khuyên chuyên môn: Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ trên, hãy chủ động xét nghiệm định lượng Vitamin B12 định kỳ 6 tháng/lần. Có thể bổ sung bằng viên uống hoặc thực phẩm tăng cường (như ngũ cốc, sữa hạt, men dinh dưỡng) để bảo vệ hệ thần kinh.

Xem chi tiết về thiếu vitamin B12

Trên là bài viết thông tin về vitamin B để giúp cho tất cả mọi người biết là tác dụng quan trọng của vitamin B với sức khỏe để các bạn có thêm kiến thức bảo vệ sức khỏe cho mình và người thân trong gia đình.

Có thể bạn sẽ quan tâm:

- Cách giảm cân

- Tuổi dậy thì

- Tự sướng là gì

- Hướng dẫn sử dụng bao cao su

❓ Giải đáp thắc mắc thường gặp về Vitamin B

(Tham vấn y khoa bởi Bác sĩ CKI Nguyễn Phương Hồng)

1. Uống Vitamin B tổng hợp (B-Complex) có gây béo/tăng cân không? +

KHÔNG TRỰC TIẾP GÂY BÉO. Bản thân Vitamin B không chứa calo (năng lượng). Tuy nhiên, Vitamin B1 (Thiamin) có tác dụng kích thích hệ tiêu hóa, giúp bạn ăn ngon miệng hơn. Nếu bạn không kiểm soát khẩu phần ăn mà nạp quá nhiều calo thì mới dẫn đến tăng cân. Với người gầy yếu, chán ăn, đây lại là một tín hiệu tốt để phục hồi thể trạng.

2. Tại sao nước tiểu chuyển màu vàng sáng khi uống Vitamin B? +

Đừng lo lắng, đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường và vô hại. Thủ phạm chính là Vitamin B2 (Riboflavin). Vì vitamin nhóm B tan trong nước, cơ thể sẽ hấp thu lượng cần thiết và đào thải phần dư thừa ra ngoài qua đường tiểu, khiến nước tiểu có màu vàng neon rực rỡ. Điều này chứng tỏ thận của bạn đang làm việc tốt.

3. Nấu ăn thế nào để không làm mất Vitamin B trong thực phẩm? +

Vitamin B là loại vitamin "đỏng đảnh" nhất vì chúng tan trong nước và dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ cao. Để giữ lại tối đa dinh dưỡng, Bác sĩ Hồng khuyên bạn:

  • Ưu tiên phương pháp Hấp thay vì Luộc (vitamin sẽ tan hết ra nước luộc).
  • Nếu luộc, hãy dùng ít nước và tận dụng nước luộc để làm canh.
  • Không ngâm rau củ, gạo quá lâu trong nước trước khi nấu.
4. Thiếu Vitamin B có gây mất ngủ không? +

Có. Đặc biệt là thiếu Vitamin B6 và B12. Vitamin B6 đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất Serotonin và Melatonin (hormone điều chỉnh giấc ngủ). Nếu thiếu hụt, bạn dễ rơi vào trạng thái bồn chồn, lo âu và khó đi vào giấc ngủ sâu. Bổ sung đủ Vitamin B giúp làm dịu hệ thần kinh và cải thiện chất lượng giấc ngủ tự nhiên.

📚 Nguồn tham khảo & Nghiên cứu khoa học:

Bài viết được Bác sĩ CKI Nguyễn Phương Hồng biên soạn dựa trên các tài liệu y khoa chính thống và hướng dẫn điều trị mới nhất:

  • Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam (NIN): "Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam" - (Truy cập ngày 20/12/2025).
  • Harvard T.H. Chan School of Public Health: "The Nutrition Source - B Vitamins" (Nguồn dinh dưỡng chuẩn Harvard - Các loại Vitamin B).
  • National Institutes of Health (NIH - Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ): "Dietary Supplement Fact Sheets" (Dữ liệu về thực phẩm bổ sung).
  • Mayo Clinic: "Vitamin B-12 and depression: Are they related?" (Mối liên hệ giữa Vitamin B12 và trầm cảm).

⚠️ Miễn trừ trách nhiệm y khoa: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, giúp nâng cao kiến thức sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Liều lượng bổ sung Vitamin B có thể thay đổi tùy theo thể trạng và bệnh lý nền của mỗi người. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng các loại thuốc bổ sung liều cao.

Bác sĩ tư vấn bệnh