Sốt siêu vi là gì? Bao lâu thì khỏi? Cách phân biệt với Covid-19
Bạn hoặc người thân đột ngột sốt cao 39-40 độ, đau nhức toàn thân nhưng test Covid-19 lại âm tính? Rất có thể bạn đang đối mặt với Sốt siêu vi - một bệnh lý phổ biến nhưng dễ gây biến chứng nếu chủ quan.
Trong bối cảnh năm 2026, khi các chủng virus cúm và Adenovirus có nhiều biến đổi, việc nhận diện sớm dấu hiệu là vô cùng quan trọng. Bài viết này được tham vấn bởi Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng sẽ cung cấp phác đồ chăm sóc chuẩn y khoa, giúp bạn an tâm điều trị tại nhà.
Sốt siêu vi là gì?
Sốt siêu vi (tên gọi khác là sốt virus) là hiện tượng sốt do các loại virus khác nhau gây ra. Bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ bộ phận, khu vực nào trên cơ thể như phổi, ruột, các cơ quan trong hệ hô hấp…
Nguyên nhân chính gây ra hiện tượng sốt siêu vi là do một số loại virus như: Rhinovirus, virus cúm, Coronavirus, Adenovirus… Mỗi loại virus khác nhau sẽ gây ra các biểu hiện sốt với nhiều triệu chứng khác nhau ở người bệnh.
Đối tượng dễ bị sốt siêu vi thường là trẻ em và người lớn tuổi, nguyên nhân là do hệ miễn dịch yếu, chưa đảm bảo. Khi hệ miễn dịch của những đối tượng đó bị suy yếu, các loại virus sẽ nhanh chóng tấn công và gây ra hiện tượng sốt.
Sốt siêu vi ở người lớn
Đối với những người lớn trong độ tuổi trưởng thành, nếu hệ miễn dịch không đảm bảo thì cũng dễ bị virus gây sốt siêu vi tấn công vào cơ thể. Vào những ngày thời tiết thay đổi theo mùa, người lớn dễ bị sốt siêu vi khá giống với trẻ em.
Thường thì ở người lớn, với những người có sức khỏe tốt, khi bị sốt siêu vi nếu tiến hành điều trị ngay thì chỉ cần từ 2 – 3 ngày là khỏi bệnh. Khi đó, virus gây sốt siêu vi cũng được tiêu diệt nhanh chóng, hiệu quả.
Còn nếu chữa trị muộn, người lớn sẽ có nguy cơ cao gặp phải rất nhiều biến chứng, tác hại cực kỳ nguy hiểm.
Sốt siêu vi ở trẻ em
Ở trẻ em thường dễ bị sốt siêu vi vào những ngày giao mùa, thời tiết thay đột ngột, và sức đề kháng ở trẻ kém nên dễ bị mầm bệnh tấn công gây bệnh. Nếu các bậc phụ huynh của trẻ chăm sóc đúng cách, hợp lý thì trẻ sẽ khỏi trong khoảng từ 7 – 8 ngày, đôi khi chậm nhất là 10 ngày.
Tốt nhất, cha mẹ của trẻ khi thấy trẻ bị sốt siêu vi thì nên đưa trẻ tới cơ sở y tế uy tín để bác sĩ thăm khám, đưa ra phương pháp điều trị thích hợp. Tránh tự ý mua thuốc về cho trẻ uống khi chưa có sự thăm khám, chưa có sự đồng ý của bác sĩ chuyên khoa.
"Tam giác ma trận": Phân biệt Sốt siêu vi - Sốt xuất huyết - Covid-19
Trong năm 2026, các triệu chứng của bệnh đường hô hấp trở nên rất "nhập nhằng". Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng gọi đây là "Tam giác ma trận" giữa 3 căn bệnh phổ biến nhất: Sốt siêu vi thường, Sốt xuất huyết và Covid-19.
Việc chẩn đoán nhầm có thể dẫn đến sai lầm nghiêm trọng trong điều trị. Dưới đây là bảng "chỉ điểm" giúp bạn nhận diện bệnh ngay từ những ngày đầu:
Các biểu hiện sốt siêu vi ở người lớn và trẻ em
Biểu hiện sốt siêu vi ở người lớn
Theo nghiên cứu, tùy vào sức đề kháng, hệ miễn dịch của mỗi người mà sẽ có những biểu hiện, triệu chứng khác nhau. Dưới đây là các triệu chứng, biểu hiện sốt siêu vi ở người lớn thường gặp:
Sốt
Một trong những dấu hiệu đầu tiên của hiện tượng sốt siêu vi ở người lớn là sốt cao, khá giống với cơn cảm lạnh thông thường.
Bệnh nhân thường bị sốt rất cao, từ 38 – 39 độ C, thậm chí có trường hợp bị sốt cao tới 40 độ C (tùy vào từng loại virus gây bệnh).
Tùy vào từng trường hợp, biểu hiện sốt có thể khác nhau, có người bị sốt và giảm xuống trong vài giờ, sau khi giảm lại bị sốt tiếp, đôi khi kèm theo cảm giác ớn lạnh.
Trong trường hợp sốt cao, cần tiến hành hạ sốt nhanh chóng, đúng cách. Lưu ý là tránh sử dụng thuốc hạ sốt khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ vì sẽ dễ gây ra nhiều tác dụng phụ nguy hiểm.
Đau đầu
Đi kèm biểu hiện sốt cao những cơn đau đầu rất khó chịu, bệnh nhân bị đau, nhức ở vùng đầu dữ dội, thường có cảm giác choáng váng, chao đảo do hiện tượng sốt khiến máu lưu thông mạnh hơn, đồng thời các mạch máu cũng căng ra.
Bệnh nhân thường bị đau đầu ở những khu vực như trán, đỉnh đầu và thường chảy nước mắt, mắt có dấu hiệu cay, mắt đỏ trông rất ghê.
Đau mỏi toàn thân
Có cảm giác đau nhức, mỏi ở cơ bắp, đặc biệt là có dấu hiệu yếu cơ bắp ngay cả khi không hoạt động, vui chơi.
Mệt mỏi
Do phản ứng của hệ miễn dịch khi chống lại sự tấn công của mầm bệnh sẽ khiến bệnh nhân có cảm giác mệt mỏi, người uể oải, dễ li bì, không có sức lực, không muốn làm gì.
Biểu hiện ở đường hô hấp
Bệnh nhân khi bị sốt siêu vi còn bị hắt hơi, đau họng, ho, ngạt mũi, khó thở, sưng đau, khó chịu ở cổ họng… do phản ứng sưng viêm tăng lên nhanh chóng.
Nổi phát ban
Cơ thể bệnh nhân sau khoảng 2 – 3 ngày bị sốt còn nổi nhiều chấm ban có màu đỏ, chấm ban thường li ti, rất ngứa ngáy khiến nhiều bệnh nhân lầm tưởng đây là biểu hiện của bệnh sốt xuất huyết.
Viêm hạch
Đây cũng là một trong những dấu hiệu của sốt siêu vi ở người lớn. Bệnh nhân có thể sờ cũng như quan sát thấy các hạch sưng to ở khu vực mặt, cổ, vùng đầu.
Các biểu hiện khác
Ngoài ra, bệnh nhân khi bị sốt siêu vi còn gặp phải một số biểu hiện, triệu chứng khác như buồn nôn, rối loạn tiêu hóa, ớn lạnh toàn thân, tiêu chảy, nôn…
Hầu hết các trường hợp sốt siêu vi ở mức độ nhẹ thường không đáng ngại. Tuy nhiên, bệnh nhân không nên chủ quan khi bị sốt siêu vi, nếu nhận thấy có các triệu chứng bất thường đi kèm sốt siêu vi thì cần nhanh chóng đi thăm khám ngay.
Biểu hiện sốt siêu vi ở trẻ em
Các triệu chứng sốt siêu vi ở trẻ em khá giống với các triệu chứng ở người lớn. Do đó, cha mẹ cần phải chú ý để kịp thời đưa trẻ đi thăm khám, điều trị càng sớm càng tốt khi thấy trẻ bị sốt siêu vi.
Cha mẹ có thể nhận biết các biểu hiện, dấu hiệu khi trẻ bị sốt siêu vi như: Sốt cao, đau mỏi khắp cơ thể, đau nhức đầu, trẻ quấy khóc, không chịu chơi, lười ăn, nôn ói, người mệt mỏi, ngủ nhiều, ngủ thường xuyên bị giật mình, nổi ban toàn thân…
Khi nhận thấy trẻ có những dấu hiệu trên, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đi thăm khám để được hỗ trợ xử lý ngay.
Báo động đỏ: Khi nào Sốt siêu vi trở nên nguy hiểm?
Đa số các ca sốt siêu vi sẽ tự khỏi sau 1 tuần. Tuy nhiên, Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng cảnh báo: "Ranh giới giữa lành tính và ác tính rất mong manh. Virus có thể tấn công vào tim, não chỉ sau vài giờ nếu người bệnh chủ quan."
Đặc biệt, cơ chế điều nhiệt ở trẻ em chưa hoàn thiện và hệ tim mạch ở người lớn sau hậu Covid-19 (năm 2026) nhạy cảm hơn, nên các biến chứng thường diễn biến rất nhanh.
Dưới đây là các dấu hiệu cho thấy virus đã bắt đầu gây biến chứng:
Ở Trẻ em (Cẩn thận Co giật)
- Sốt cao không hạ: Trẻ sốt trên 39 - 40 độ C, đã uống thuốc hạ sốt và lau người ấm nhưng nhiệt độ không giảm, hoặc cơn sốt quay lại quá nhanh (dưới 2 tiếng).
- Co giật: Mắt trợn ngược, toàn thân co cứng, sùi bọt mép. Đây là biến chứng đáng sợ nhất có thể để lại di chứng não.
- Ngủ li bì: Gọi hỏi trẻ không phản ứng, lơ mơ hoặc quấy khóc liên tục không dỗ được.
Ở Người lớn (Cẩn thận Viêm cơ tim)
- Đau ngực, Khó thở: Cảm giác tim đập nhanh bất thường (dù đã hết sốt), hồi hộp đánh trống ngực hoặc hụt hơi. Đây là dấu hiệu virus tấn công vào cơ tim.
- Đau đầu dữ dội: Uống thuốc giảm đau không đỡ, kèm buồn nôn. Cẩn thận viêm màng não do virus.
Những sai lầm "chết người" khi tự chữa Sốt siêu vi tại nhà
Sốt siêu vi thực chất là bệnh lành tính và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, nhiều ca bệnh trở nặng, suy gan, suy thận hoặc sốc phản vệ lại đến từ chính cách xử lý sai lầm của người bệnh.
Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng (Nguyên Bác sĩ Cục Quân Y) liệt kê 3 thói quen cực kỳ nguy hiểm mà người Việt cần bỏ ngay trong năm 2026:
"Thần thánh hóa" việc Truyền nước (Truyền dịch)
Rất nhiều người cứ thấy sốt mệt là gọi y tá về nhà truyền nước biển cho "mau lại sức".
- Sự thật: Khi đang sốt cao, tim phải hoạt động hết công suất. Việc đưa một lượng nước lớn vào tĩnh mạch đột ngột sẽ gây áp lực cực lớn lên tim và phổi.
- Nguy cơ: Dễ dẫn đến Sốc phản vệ, Phù phổi cấp và suy tim. Bác sĩ Hồng khuyến cáo: Chỉ truyền dịch khi có chỉ định của bác sĩ tại cơ sở y tế (khi bệnh nhân nôn quá nhiều, không ăn uống được).
Lạm dụng Kháng sinh (Antibiotics)
Xin nhắc lại: Sốt siêu vi là do VIRUS, còn kháng sinh chỉ diệt VI KHUẨN.
- Sự thật: Uống kháng sinh (Amoxicillin, Cephalosporin...) không hề có tác dụng diệt virus cúm hay Adenovirus. Ngược lại, nó tiêu diệt vi khuẩn có lợi, làm cơ thể mệt mỏi hơn do gan thận phải thải độc.
- Chỉ dùng khi: Có dấu hiệu bội nhiễm (ho đờm xanh/vàng, đau tai, viêm amidan hốc mủ...) và có đơn của bác sĩ.
Hạ sốt dồn dập & Sai loại thuốc
- Cộng dồn thuốc: Vừa uống viên sủi Efferalgan, vừa uống thêm thuốc cảm tổng hợp (Tiffy, Decolgen...). Cả 2 loại này đều chứa Paracetamol -> Gây ngộ độc gan cấp tính.
- Dùng Aspirin cho trẻ: Tuyệt đối cấm dùng Aspirin để hạ sốt cho trẻ em vì nguy cơ gây Hội chứng Reye (tổn thương não và gan) dẫn đến tử vong.
Cách xử lý khi bị sốt siêu vi
Trường hợp bị sốt siêu vi, người bệnh cần chú ý nghỉ ngơi tại nhà đầy đủ, ăn các loại thức ăn mềm, nhẹ như cháo, súp để giúp nhanh hồi phục. Cần chú ý bổ sung lại lượng nước đã mất đi bằng cách bổ sung các loại nước chứa chất điện giải như oresol, nước chanh, nước dừa.
Người bệnh cũng cần bổ sung các loại thức ăn chứa nhiều vitamin như các loại rau củ, trái cây để giúp tăng sức đề kháng, giúp làm giảm biểu hiện bệnh.
Trường hợp có các biểu hiện nghiêm trọng như đau nhức cơ thể, sốt cao thì bệnh nhân nên đi thăm khám, các bác sĩ sẽ dựa vào tình trạng cụ thể để kê một số loại thuốc làm giảm biểu hiện.
Thường thì sốt siêu vi không thể khỏi khi sử dụng thuốc kháng sinh, nguyên nhân là do thuốc kháng sinh được bào chế để tiêu diệt vi khuẩn, không có tác dụng tiêu diệt virus. Do đó, bệnh nhân không nên tự ý mua thuốc kháng sinh về để chữa khi bị sốt siêu vi.
Việc tự ý sử dụng thuốc kháng sinh trong trường hợp này có thể làm rối loạn các hoạt động của dạ dày, hệ tiêu hóa, thậm chí là dễ gây tổn thương các cơ quan như thận, gan.
Ngoài ra, bệnh nhân cũng nên mặc các loại trang phục thoáng mát, rộng rãi, nghỉ ngơi đầy đủ, tránh đi lại, vận động, chú ý chế độ dinh dưỡng phù hợp… để giúp hỗ trợ điều trị khi bị sốt siêu vi.
Phác đồ chăm sóc riêng biệt: Trẻ em và Người lớn không giống nhau!
Cùng là nhiễm một loại virus, nhưng cách cơ thể trẻ em và người lớn phản ứng lại hoàn toàn khác nhau. Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng nhấn mạnh: "Nếu như trẻ em cần ưu tiên hạ sốt để tránh co giật, thì người lớn lại cần ưu tiên nghỉ ngơi tuyệt đối để tránh biến chứng viêm cơ tim."
Dưới đây là hướng dẫn chăm sóc chuyên biệt cho từng nhóm đối tượng:
Đối với Trẻ em (Nhóm "Nhạy cảm")
Hệ thần kinh của trẻ chưa hoàn thiện, nên chỉ cần sốt cao quá ngưỡng chịu đựng là có thể bị co giật.
- Hạ sốt tích cực: Khi trẻ sốt trên 38.5°C, cần cho uống hạ sốt (Paracetamol) ngay với liều 10-15mg/kg cân nặng.
- Nguyên tắc "4 Ấm - 1 Lạnh": Giữ ấm bàn tay, bàn chân. Nhưng phải nới lỏng quần áo, để thoáng vùng nách và bẹn để nhiệt thoát ra ngoài. Tuyệt đối không ủ kín trẻ bằng chăn bông.
- Bù nước "từng thìa": Trẻ sốt thường lười uống. Hãy kiên nhẫn bón Oresol từng thìa nhỏ, hoặc cho bú mẹ nhiều hơn bình thường.
Đối với Người lớn (Nhóm "Chủ quan")
Người lớn thường có tâm lý "gắng gượng" đi làm hoặc làm việc nhà khi đang ốm. Điều này cực kỳ nguy hiểm.
- Nghỉ ngơi tuyệt đối: Virus tấn công khiến cơ bắp rệu rã. Bạn cần nằm nghỉ ít nhất 3 ngày đầu để hệ miễn dịch tập trung tiêu diệt virus.
- Cách ly: Người lớn là nguồn lây chính. Cần đeo khẩu trang, ăn uống riêng bát đũa để tránh lây ngược lại cho trẻ nhỏ và người già trong nhà.
- Dinh dưỡng: Ép bản thân ăn các món lỏng (cháo, súp gà) kể cả khi đắng miệng. Không uống rượu bia, không hút thuốc lá trong thời gian bệnh.
Như vậy, trên đây là tất cả những chia sẻ về hiện tượng sốt siêu vi ở người lớn và trẻ em, hy vọng mọi người có thể nắm rõ hơn. Nếu còn vấn đề gì, các bạn có thể liên hệ ngay với chúng tôi để được giải đáp cụ thể hơn.
Bài viết liên quan:
