Bệnh trĩ có lây không? Có lây qua quan hệ, bồn cầu?

Bệnh trĩ không lây từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp, dùng chung nhà vệ sinh, quần áo, đồ dùng cá nhân hoặc quan hệ tình dục. Đây không phải bệnh truyền nhiễm mà là tình trạng các đệm mạch máu vùng hậu môn – trực tràng bị sưng, sa hoặc gây triệu chứng. Việc nhiều người trong gia đình cùng mắc trĩ thường liên quan đến yếu tố nguy cơ và thói quen sinh hoạt chung.

Vậy bệnh trĩ có lây qua đường nào không, vợ chồng quan hệ có bị lây trĩ và mẹ mắc trĩ có ảnh hưởng đến con không? Những thông tin dưới đây sẽ giúp giải đáp từng tình huống, đồng thời hướng dẫn cách phòng ngừa bệnh trĩ dựa trên các khuyến cáo y khoa.

Bệnh trĩ có lây không? Lây qua đường nào?

Bệnh trĩ không phải bệnh truyền nhiễm nên không có đường lây từ người bệnh sang người khỏe mạnh. Búi trĩ hình thành do những thay đổi của cấu trúc đệm hậu môn và mô nâng đỡ, không phải do virus, vi khuẩn hay ký sinh trùng truyền từ người này sang người khác.

Theo đó, người mắc trĩ không thể truyền bệnh cho người khác thông qua:

• Tiếp xúc cơ thể, bắt tay hoặc ngồi chung ghế.
• Sử dụng chung nhà vệ sinh hoặc bồn cầu.
• Ngủ chung giường, dùng chung chăn, ga, quần áo.
• Quan hệ tình dục với bạn tình.
• Tiếp xúc giữa mẹ và con trong quá trình chăm sóc.

Tuy nhiên, cần phân biệt bệnh trĩ với các bệnh nhiễm trùng vùng hậu môn – sinh dục. Một người có thể đồng thời mắc trĩ và bệnh lây truyền qua đường tình dục, nhưng khả năng lây nhiễm khi đó xuất phát từ tác nhân gây nhiễm trùng, không phải búi trĩ.

Bệnh trĩ là gì và vì sao xuất hiện?

Bệnh trĩ là tình trạng các đệm mạch máu bình thường tại ống hậu môn bị biến đổi, phì đại hoặc sa xuống, gây ra những triệu chứng khó chịu.

Tùy vị trí tổn thương, bệnh được phân thành:

• Trĩ nội: Hình thành phía trên đường lược, có thể gây chảy máu khi đại tiện hoặc sa búi trĩ.
• Trĩ ngoại: Xuất hiện phía dưới đường lược, có thể gây ngứa, đau hoặc hình thành khối sưng đau khi có huyết khối.
• Trĩ hỗn hợp: Có đồng thời thành phần trĩ nội và trĩ ngoại.

Các yếu tố thường liên quan đến bệnh gồm táo bón, rặn mạnh khi đại tiện, ngồi lâu trên bồn cầu, chế độ ăn ít chất xơ, mang thai và sự suy yếu mô nâng đỡ theo tuổi.

Theo Viện Quốc gia về Bệnh Tiểu đường, Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ (NIDDK), những yếu tố này có thể góp phần hình thành hoặc làm nặng triệu chứng bệnh trĩ.

Bệnh trĩ có nguy hiểm dù không lây nhiễm không?

Mặc dù không lây, bệnh trĩ vẫn có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và gây biến chứng trong một số trường hợp.

Các vấn đề có thể gặp bao gồm:

• Chảy máu khi đại tiện, đôi khi dẫn đến thiếu máu nếu kéo dài.
• Đau hoặc khó chịu vùng hậu môn.
• Sa búi trĩ, gây vướng và khó vệ sinh.
• Hình thành huyết khối trĩ ngoại gây đau cấp tính.

Đặc biệt, chảy máu hậu môn không phải lúc nào cũng do trĩ. Nứt kẽ hậu môn, bệnh viêm ruột, polyp hoặc ung thư đại trực tràng cũng có thể gây triệu chứng tương tự.

Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào biểu hiện đi ngoài ra máu.

Tại sao nhiều người trong cùng gia đình mắc bệnh trĩ?

Nhiều người nhận thấy cha mẹ, con cái hoặc vợ chồng cùng mắc trĩ nên cho rằng bệnh có khả năng lây qua sinh hoạt chung.

Trên thực tế, hiện tượng này thường liên quan đến yếu tố gia đình, chế độ ăn uống và những thói quen có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Bệnh trĩ có di truyền từ cha mẹ sang con không?

Tiền sử gia đình có thể liên quan đến khuynh hướng mắc bệnh trĩ. Tuy nhiên, bệnh không được xác định là một bệnh di truyền đơn gen có quy luật truyền từ cha mẹ sang con rõ ràng.

Không có cơ sở để khẳng định một người chắc chắn mắc trĩ chỉ vì cha hoặc mẹ đã mắc bệnh.

Các yếu tố về mô liên kết, đặc điểm sinh lý và thói quen sinh hoạt có thể cùng góp phần tạo nên nguy cơ, nhưng mức độ ảnh hưởng khác nhau giữa từng cá nhân.

Thói quen ăn uống và sinh hoạt giống nhau

Các thành viên trong gia đình thường có chế độ ăn và nếp sinh hoạt tương tự nhau.

Một số thói quen có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện triệu chứng trĩ gồm:

• Ăn ít rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
• Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
• Thường xuyên rặn mạnh khi đại tiện.
• Ngồi lâu trên bồn cầu.
• Ít vận động trong thời gian dài.

Những yếu tố này có thể cùng xuất hiện ở nhiều người sống chung, khiến bệnh trĩ được ghi nhận ở nhiều thành viên trong gia đình.

Điểm cần nhớ: Cả gia đình cùng mắc trĩ không chứng minh rằng bệnh có khả năng lây nhiễm.

Giải đáp: Vợ chồng quan hệ có lây bệnh trĩ không?

Quan hệ tình dục không làm lây bệnh trĩ từ vợ sang chồng hoặc ngược lại. Đây không phải bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Tuy nhiên, hoạt động tình dục có thể ảnh hưởng đến triệu chứng trĩ trong một số tình huống.

Quan hệ qua đường hậu môn có làm bệnh trĩ nặng hơn không?

Quan hệ qua đường hậu môn có thể tạo ma sát và áp lực trực tiếp lên mô hậu môn.

Nếu đang có búi trĩ sưng đau, huyết khối hoặc chảy máu, hoạt động này có thể gây:

• Đau hoặc khó chịu nhiều hơn.
• Kích ứng vùng hậu môn.
• Chảy máu do tổn thương mô.
• Làm trầm trọng những triệu chứng đang có.

Người bệnh nên tránh các hoạt động gây đau hoặc chảy máu và thăm khám khi triệu chứng kéo dài.

Cần lưu ý rằng bệnh lây truyền qua đường tình dục vẫn có thể lây khi quan hệ, độc lập với việc một người có mắc trĩ hay không.

Mẹ bị trĩ sinh thường có lây sang con không?

Không. Bệnh trĩ của người mẹ không lây sang trẻ trong quá trình sinh thường, cho con bú hoặc chăm sóc hằng ngày.

Tuy nhiên, mang thai và sinh nở là những yếu tố có thể làm bệnh trĩ ở mẹ xuất hiện hoặc nặng hơn.

Nguyên nhân có thể liên quan đến tăng áp lực trong ổ bụng, thay đổi sinh lý khi mang thai, táo bón và quá trình rặn sinh.

Phụ nữ mang thai có triệu chứng trĩ nên trao đổi với bác sĩ sản khoa để được hướng dẫn xử trí phù hợp, tránh tự ý sử dụng thuốc.

Đọc thêm:

• Bệnh trĩ có tự khỏi được không
• Điều trị bệnh trĩ như thế nào
• Chi phí cắt trĩ
• Bệnh trĩ nên ăn gì và kiêng gì

Cách phòng ngừa bệnh trĩ hiệu quả cho cả gia đình

Mặc dù bệnh trĩ không lây, mỗi người vẫn nên chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế triệu chứng tái phát.

Theo hướng dẫn ASCRS 2024 và cập nhật thực hành lâm sàng AGA 2026, điều chỉnh chế độ ăn uống và hành vi đại tiện là những biện pháp điều trị ban đầu quan trọng đối với bệnh trĩ có triệu chứng.

1. Bổ sung chất xơ và uống đủ nước

Chế độ ăn giàu chất xơ giúp cải thiện độ mềm của phân, hạn chế táo bón và giảm nhu cầu rặn khi đại tiện.

Nên ưu tiên:

• Rau xanh và trái cây.
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Các loại đậu.
• Những thực phẩm giàu chất xơ hòa tan và không hòa tan.

Lượng nước uống cần phù hợp với mức vận động, thời tiết và tình trạng sức khỏe. Người có bệnh tim, thận hoặc cần hạn chế dịch nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

2. Hình thành thói quen đại tiện hợp lý

Để hạn chế áp lực lên vùng hậu môn, nên:

• Đi đại tiện khi có nhu cầu.
• Không cố rặn mạnh.
• Tránh ngồi trên bồn cầu quá lâu.
• Hạn chế sử dụng điện thoại khi đi vệ sinh.
• Xử trí táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.

Thói quen đại tiện hợp lý có thể giúp giảm kích ứng và hạn chế tình trạng búi trĩ trở nên nghiêm trọng hơn.

3. Duy trì hoạt động thể chất

Vận động phù hợp giúp hỗ trợ sức khỏe tổng thể và chức năng đường ruột.

Người làm việc văn phòng hoặc phải ngồi nhiều nên thường xuyên thay đổi tư thế, đi lại và tham gia các hoạt động như đi bộ, bơi lội hoặc tập luyện vừa sức.

Không nên xem bất kỳ bài tập riêng lẻ nào, bao gồm Kegel, là phương pháp được chứng minh có thể chữa khỏi bệnh trĩ.

4. Vệ sinh hậu môn đúng cách

Vùng hậu môn cần được vệ sinh nhẹ nhàng sau đại tiện để hạn chế kích ứng.

Nên rửa bằng nước sạch hoặc sử dụng giấy mềm, tránh chà xát mạnh và hạn chế các sản phẩm có thành phần dễ gây kích ứng.

Ngâm nước ấm có thể giúp một số người giảm cảm giác khó chịu, nhưng bằng chứng về hiệu quả điều trị còn hạn chế và không thay thế phương pháp điều trị khi cần thiết.

Chi phí khám chữa bệnh trĩ hết bao nhiêu tiền?

Chi phí khám và điều trị bệnh trĩ phụ thuộc vào loại trĩ, mức độ triệu chứng, phương pháp được chỉ định, cơ sở thực hiện và quyền lợi bảo hiểm của người bệnh.

Thông thường, các khoản phí có thể bao gồm:

• Khám chuyên khoa hậu môn – trực tràng.
• Soi hậu môn hoặc xét nghiệm khi cần.
• Thuốc điều trị triệu chứng.
• Thủ thuật điều trị trĩ.
• Chi phí phẫu thuật và chăm sóc sau can thiệp nếu có chỉ định.

Không phải mọi trường hợp trĩ đều cần phẫu thuật. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ bệnh và những yếu tố liên quan trước khi lựa chọn phương pháp.

Các phương pháp điều trị bệnh trĩ hiện nay

Tùy triệu chứng và loại trĩ, phương án điều trị có thể gồm:

Điều trị bảo tồn: Điều chỉnh chất xơ, nước uống, thói quen đại tiện và sử dụng thuốc giảm triệu chứng khi phù hợp.

Thủ thuật tại phòng khám: Thắt vòng cao su, chích xơ hoặc quang đông có thể được cân nhắc đối với những trường hợp trĩ nội thích hợp.

Phẫu thuật: Có thể được chỉ định cho một số trường hợp trĩ ngoại hoặc trĩ phối hợp có triệu chứng đáng kể, đặc biệt khi điều trị bảo tồn và thủ thuật ít xâm lấn không phù hợp hoặc không đạt hiệu quả.

Mục tiêu điều trị là kiểm soát triệu chứng, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống, thay vì chỉ dựa vào phân độ trĩ.

Điều trị trĩ bằng PPH và HCPT có hiệu quả không?

PPH và HCPT là hai tên gọi thường gặp khi tìm hiểu các phương pháp điều trị trĩ. Tuy nhiên, mỗi kỹ thuật có cơ chế và giới hạn khác nhau.

Phương pháp PPH

PPH (stapled hemorrhoidopexy) là kỹ thuật sử dụng máy khâu vòng để cắt một phần niêm mạc trực tràng phía trên búi trĩ, qua đó kéo mô trĩ sa trở lại vị trí thích hợp.

Phương pháp này không trực tiếp loại bỏ toàn bộ búi trĩ ngoại.

Mặc dù có thể giảm đau sau mổ trong giai đoạn đầu so với một số phương pháp cắt trĩ ở những người bệnh được lựa chọn, PPH vẫn có nguy cơ chảy máu, tái phát và biến chứng khác.

Theo Hướng dẫn ASCRS 2024, PPH không được khuyến nghị thường quy là lựa chọn phẫu thuật đầu tay đối với trĩ nội do hiệu quả và hồ sơ nguy cơ của phương pháp.

Phương pháp HCPT

HCPT thường được sử dụng như tên gọi thương mại cho một số kỹ thuật dùng năng lượng điện hoặc cao tần tác động lên mô.

Tuy nhiên, tên gọi HCPT không đại diện cho một phác đồ điều trị thống nhất đã được chuẩn hóa cho mọi loại bệnh trĩ.

Chưa đủ căn cứ để khẳng định kỹ thuật này luôn không đau, không chảy máu, không để lại sẹo hoặc không tái phát.

Người bệnh cần được tư vấn cụ thể về kỹ thuật dự kiến sử dụng, hiệu quả, nguy cơ, thời gian phục hồi và các lựa chọn thay thế.

Nên lựa chọn phương pháp nào?

Theo các khuyến cáo chuyên môn:

• Điều chỉnh ăn uống và thói quen đại tiện là nền tảng điều trị ban đầu.
• Thắt vòng cao su có hiệu quả trong nhiều trường hợp trĩ nội độ I–II và một số trường hợp độ III.
• Phẫu thuật cắt trĩ có thể phù hợp với những trường hợp trĩ ngoại hoặc trĩ nội – ngoại phối hợp có triệu chứng đáng kể.

Không có phương pháp nào bảo đảm hoàn toàn không đau, không biến chứng hoặc không tái phát.

Khi nào người mắc bệnh trĩ cần đi khám?

Người có triệu chứng nghi ngờ bệnh trĩ nên thăm khám nếu tình trạng chảy máu, đau hoặc sa búi trĩ kéo dài, tái phát hoặc ảnh hưởng sinh hoạt.

Đặc biệt, cần được đánh giá sớm khi xuất hiện:

• Chảy máu hậu môn: Máu xuất hiện nhiều lần, kéo dài hoặc chưa xác định được nguyên nhân.
• Búi trĩ sa không đẩy lên được: Nhất là khi kèm sưng và đau nhiều.
• Khối sưng tím đau đột ngột: Có thể liên quan đến huyết khối trĩ ngoại.
• Đau hậu môn kèm sốt hoặc chảy mủ: Có thể gợi ý áp xe hoặc nhiễm trùng.
• Thay đổi thói quen đại tiện, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc thiếu máu: Cần được kiểm tra để loại trừ các bệnh lý khác.

Cần đi cấp cứu khi chảy máu nhiều kèm choáng, ngất, mệt lả hoặc đau hậu môn dữ dội kèm sốt và tình trạng toàn thân xấu đi.

Bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại trực tràng dựa trên triệu chứng, tuổi, tiền sử gia đình và những yếu tố nguy cơ để loại trừ bệnh lý khác.

Câu hỏi thường gặp về khả năng lây nhiễm bệnh trĩ

Dùng chung bồn cầu với người bị trĩ có lây không?

Không. Bệnh trĩ không lây qua bồn cầu, nắp bồn cầu hoặc các bề mặt dùng chung. Tuy nhiên, vẫn cần giữ vệ sinh nhà vệ sinh nhằm phòng ngừa những bệnh nhiễm trùng khác.

Giặt chung quần áo với người mắc bệnh trĩ có sao không?

Giặt chung quần áo không làm lây bệnh trĩ. Nếu đồ vải dính máu hoặc dịch cơ thể, cần vệ sinh và giặt đúng cách để hạn chế nguy cơ tiếp xúc với tác nhân gây bệnh khác.

Bệnh trĩ có lây qua đường máu không?

Không. Bệnh trĩ không phải bệnh truyền nhiễm qua đường máu. Tuy nhiên, khi có tiếp xúc với máu của người khác, vẫn cần tuân thủ nguyên tắc phòng ngừa các bệnh lây truyền qua máu.

Bệnh trĩ có di truyền không?

Bệnh trĩ có thể liên quan đến khuynh hướng gia đình nhưng không được xác định là bệnh di truyền theo quy luật đơn giản. Những yếu tố như táo bón, chế độ ăn ít chất xơ và thói quen đại tiện có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Người bị trĩ có cần cách ly không?

Không. Người mắc trĩ không cần cách ly hoặc sử dụng riêng nhà vệ sinh, đồ dùng sinh hoạt chỉ vì bệnh trĩ. Đây không phải bệnh truyền nhiễm.

Bệnh trĩ có tự khỏi không?

Một số triệu chứng trĩ nhẹ có thể cải thiện khi điều chỉnh chế độ ăn và thói quen đại tiện. Tuy nhiên, khả năng cải thiện phụ thuộc vào loại trĩ, mức độ bệnh và các yếu tố liên quan. Trĩ sa kéo dài hoặc triệu chứng tái phát có thể cần can thiệp chuyên khoa.

Kết luận

Bệnh trĩ không lây qua quan hệ tình dục, dùng chung bồn cầu, quần áo, tiếp xúc cơ thể hoặc từ mẹ sang con. Việc nhiều thành viên trong gia đình cùng mắc trĩ thường liên quan đến thói quen sinh hoạt và những yếu tố nguy cơ chung, không phải hiện tượng truyền nhiễm.

Để phòng ngừa và kiểm soát triệu chứng, nên ăn đủ chất xơ, duy trì vận động phù hợp và hạn chế rặn mạnh hoặc ngồi lâu khi đại tiện.

Nếu xuất hiện chảy máu hậu môn, đau kéo dài hoặc búi trĩ sa bất thường, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa hậu môn – trực tràng để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Nguồn tham khảo chuyên môn:

• Mayo Clinic – Hemorrhoids: Symptoms and causes
• NIDDK – Definition & Facts for Hemorrhoids
• NIDDK – Symptoms & Causes of Hemorrhoids
• AGA Clinical Practice Update 2026 – Diagnosis and Treatment of Hemorrhoids

Nội dung cung cấp kiến thức y khoa, không thay thế việc thăm khám và chẩn đoán cá nhân.