Cẩm nang mang thai 2026: Lịch khám, Dinh dưỡng & Dấu hiệu nguy hiểm
Khoảnh khắc cầm trên tay chiếc que thử thai hiện rõ 2 vạch đỏ chót là lúc mẹ vỡ òa trong hạnh phúc, nhưng cũng là lúc "hàng ngàn nỗi lo" bắt đầu ập đến: Ăn gì để con thông minh? Kiêng gì để không bị sảy thai? Lỡ vận động mạnh có sao không?...
Đặc biệt với những ai lần đầu làm mẹ, sự lúng túng giữa "rừng" thông tin trên mạng là điều không thể tránh khỏi. Đừng để những kiêng khem sai lầm làm ảnh hưởng đến bé yêu! Hãy để Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Thoàn (hơn 40 năm kinh nghiệm Sản phụ khoa) trang bị cho bạn trọn bộ "Cẩm nang thai kỳ chuẩn Y khoa" từ A-Z ngay dưới đây, giúp mẹ an tâm tận hưởng 9 tháng 10 ngày thai kỳ khỏe mạnh và trọn vẹn nhất.
Những điều phụ nữ mang thai cần biết
1. Những điều phụ nữ mang thai nên làm:
- Nhớ khám thai định kỳ: Ít nhất 3 lần trong suốt thời kỳ mang thai bạn cần khám thai và làm các xét nghiệm cần thiết để phát hiện nguy cơ cho chính mình và cả bé yêu trong bụng, như: nguy cơ tiền sản giật, chửa ngoài tử cung, dọa sảy, thiếu máu...
- Tiêm phòng: Tiêm phòng là việc làm cần thiết khi mang thai. Trong quá trình thai kỳ, bạn cần nhớ tiêm vacxin uốn ván, vacxin phòng cúm để bảo vệ cho mình và bé yêu trong bụng.
- Chú ý chế độ ăn uống: Chế độ ăn uống của bạn phải đủ dinh dưỡng. Tăng cường các thực phẩm chứa nhiều sắt (như thịt nạc, gan, phủ tạng...) và uống bổ sung thêm viên sắt. Thai phụ nên tăng khẩu phần ăn lên 1/4, có thể bằng cách ăn nhiều bữa hơn, thay đổi món, thay đổi cách chế biến kích thích ngon miệng để dễ hấp thu. Ăn nhiều đạm như cá thịt, tôm, cua, ếch, lươn sữa, và các loại đậu. Tăng cường ăn rau xanh và trái cây tươi để bổ sung dinh dưỡng và vitamin.
Bảng vàng dinh dưỡng: Mẹ bầu nên Ăn và Kiêng gì?
| Nên ăn (Bổ thai) ✅ | Tuyệt đối Kiêng (Hại thai) 🚫 |
|---|---|
| Sắt & Axit Folic: Thịt bò, gan, súp lơ xanh, trứng gà (giúp ngừa dị tật ống thần kinh). | Thực phẩm gây co bóp tử cung: Rau ngót, Đu đủ xanh, Quả dứa (thơm), Ngải cứu (3 tháng đầu). |
| Canxi & DHA: Cá hồi, tôm, cua, sữa bầu, các loại hạt (óc chó, hạnh nhân). | Đồ sống & Tái: Tiết canh, nem chua, sushi, gỏi cá (nguy cơ nhiễm sán và khuẩn E.coli). |
| Vitamin C: Cam, bưởi, ổi (tăng đề kháng, giúp hấp thụ sắt tốt hơn). | Chất kích thích: Rượu, bia, thuốc lá, cà phê đậm đặc (gây dị tật thai nhi). |
- Cần lưu ý giữ gìn vệ sinh ăn uống: Các chuyên gia khuyến cáo các bà bầu nên rửa tay trước khi chuẩn bị bữa ăn, không thái thực phẩm chín trên thớt đã thái thực phẩm sống.
- Chế độ dùng thuốc khi mang thai: Ngay khi bạn mang thai, hãy thông báo cho bác sỹ của bạn biết những loại thuốc mà bạn đang dùng. Thuốc chống co giật có thể khiến một cuộc sinh nở không hoàn toàn. Thuốc kháng sinh ảnh hưởng tới thai nhi nên trong trường hợp bắt buộc phải dùng thuốc, hãy hỏi ý kiến của bác sỹ. Đừng lạm dụng thuốc bổ sung Vitamin A. Vitamin A rất quan trọng với cơ thể con người, đặc biệt với trẻ nhỏ và thai nhi. Tuy nhiên, bạn cần có chỉ định của thầy thuốc, không dùng tùy tiện. Vì vitamin A liều cao có thể gây rối loạn khi mang thai. Bạn chỉ cần 2 - 3mg/ngày là đủ.
- Cần luyện tập thể dục vận động nhẹ nhàng để cơ thể được dẻo dai, khỏe mạnh.
- Vệ sinh thân thể: Tắm hàng ngày ở nơi kín gió, không nên ngâm mình trong bồn nước. Mùa lạnh phải tắm nước nóng. Nên vệ sinh bộ phận sinh dục thường xuyên hơn 2-3 lần/ ngày vì thời kỳ thai nghén bộ phận sinh dục tăng tiết dịch nhiều hơn.
- Lau vú hàng ngày bằng khăn vải mềm, không nên xoa núm vú để tránh kích thích co bóp tử cung.
- Quan hệ tình dục: Bạn vẫn có thể quan hệ tình dục bình thường. Tuy nhiên cần nhẹ nhàng hơn nhất là 3 tháng đầu và 3 tháng cuối. Đối với người có tiền sử sẩy thai hoặc sinh non thì phải kiêng hẳn.
- Chuẩn bị cho cuộc sinh: Cần chuẩn bị đủ đồ dùng thiết yếu cho cuộc sinh như quần áo, tất khăn, mũ, khăn lau... cho con và một số đồ dùng cần thiết cho mẹ. Sắp xếp gọn gàng để sẵn sàng thuận lợi khi đi sinh, tránh lúng túng khi chuyển dạ đột ngột. Chọn một nơi sinh. gần đến ngày sinh phải đi khám thai lại để được bác sỹ tư vấn cụ thể việc sinh nở.
2. Những điều phụ nữ mang thai cần tránh:
- Tránh xa các chất kích thích như rượu, bia thuốc lá, hay thậm chí coca, ca cao, socola.. để tránh cho con những khuyết tật ở mặt, tim, chân và ảnh hưởng xấu đến sự phát triển thần kinh của con yêu. Đặc biệt, thuốc lá là nguyên nhân chiếm 25% khiến em bé của bạn nhẹ cân và sinh non. Hãy từ bỏ thứ độc hại này khi bạn đang mang một sứ mệnh thiêng liêng. Hạn chế các gia vị như hành, tỏi, ớt, tiêu.
- Không làm việc trong môi trường độc hại, tiếng ồn, ô nhiễm, hoặc môi trường phải ngâm trong nước lâu... Nếu tử cung hay có tiền sử sẩy thai, đẻ non thì phải làm việc nhẹ nhàng.
- Tránh căng thẳng: Bạn nên tránh những căng thẳng, stress vì nó là một nguyên nhân gây đẻ non. Hãy thấy rằng việc tránh được stress và căng thẳng là một điều cần thiết cho bạn và em bé.
- Hạn chế di chuyển xa: Cần hạn chế tối thiểu việc di chuyển xa khi đang mang thai. Vì các con đường xóc, tình trạng thay đổi khí hậu hay áp suất không khí đột ngột không có lợi cho em bé.
- Hạn chế tiếp xúc với vật nuôi trong nhà: Trên cơ thể động vật có một loại ký sinh trùng là Toxoplasmosis có thể xâm nhập qua nhau thai từ cơ thể mẹ và gây ra sự phát triển không bình thường cho thai nhi.
Hành trình làm mẹ là một hành trình đầy hạnh phúc. Bạn cần nhớ những điều trên để cuộc hành trình từ khi mang thai đến lúc vượt cạn được thuận buồm xuôi gió.
Lịch khám thai định kỳ chuẩn Bộ Y tế: 6 Mốc "Vàng" mẹ không được quên
Khám thai không chỉ là để "nhìn mặt con" mà là để tầm soát dị tật sớm. Bác sĩ Thoàn khuyến cáo mẹ bầu tuyệt đối không được bỏ lỡ 6 cột mốc quan trọng dưới đây:
📅 Mốc 1: Thai 5 - 8 tuần (Xác định thai)
Mục đích: Siêu âm đầu dò để kiểm tra xem thai đã vào tử cung chưa? (loại trừ thai ngoài tử cung) và thai đã có tim thai chưa.
👉 Nếu chưa có tim thai, bác sĩ sẽ hẹn khám lại sau 1-2 tuần.
🚨 Mốc 2: Thai 11 - 13 tuần 6 ngày (QUAN TRỌNG NHẤT)
Mục đích: Đo độ mờ da gáy và làm xét nghiệm Double Test để sàng lọc nguy cơ Hội chứng Down (thiểu năng trí tuệ).
⚠️ Lưu ý: Nếu qua thời điểm này (sang tuần 14), kết quả đo độ mờ da gáy sẽ không còn chính xác nữa.
👁️ Mốc 3: Thai 16 - 22 tuần (Siêu âm 4D hình thái)
Mục đích: Siêu âm 4D sắc nét giúp bác sĩ "soi" kỹ từng bộ phận cơ thể bé để phát hiện các dị tật hình thái như: Sứt môi, hở hàm ếch, dị tật tim bẩm sinh, thừa/thiếu ngón tay chân...
🩸 Mốc 4: Thai 24 - 28 tuần (Tiểu đường thai kỳ)
Mục đích: Thực hiện Nghiệm pháp dung nạp đường huyết để tầm soát tiểu đường thai kỳ (nguyên nhân gây thai to, đa ối). Đồng thời tiêm phòng uốn ván mũi 1.
⚖️ Mốc 5: Thai 30 - 32 tuần (Kiểm tra ngôi thai)
Mục đích: Siêu âm đánh giá cân nặng thai nhi (xem bé có bị suy dinh dưỡng không), kiểm tra ngôi thai (đầu đã quay xuống chưa), lượng nước ối và độ canxi hóa của bánh nhau.
🏁 Mốc 6: Từ 36 tuần trở đi (Về đích)
Mục đích: Khám định kỳ 1 tuần/lần. Bác sĩ sẽ chạy máy Monitor để đo tim thai và cơn co tử cung, tiên lượng cuộc sinh (sinh thường hay sinh mổ).
Tìm hiểu thêm:
- Viêm phụ khoa khi mang thai nên làm gì
- Sàng lọc trước sinh xét nghiệm những gì
