Hội chứng Não cá vàng là gì? 7 Cách "hồi sinh" trí nhớ hiệu quả

Bạn vừa bước ra khỏi phòng nhưng quên béng mình định làm gì? Bạn cầm điện thoại trên tay nhưng lại đi tìm nó khắp nhà? Hay bạn thường xuyên 'treo não' giữa cuộc họp quan trọng?

Đừng cười xòa cho rằng đó là chuyện nhỏ! Hội chứng não cá vàng (hay còn gọi là chứng suy giảm trí nhớ ngắn hạn) đang trở thành 'đại dịch ngầm' trong kỷ nguyên số 2026, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu suất làm việc của người trẻ. Trong bài viết này, Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng sẽ giúp bạn tìm lại sự minh mẫn vốn có.

Hội chứng não cá vàng là gì?

Não cá vàng là một cụm từ để chỉ những người thường xuyên bị đãng trí, không nhớ rõ sự việc mà mình vừa gặp phải, thậm chí là quên đồ đạc hay một vấn đề nhỏ nhặt, vụn vặt nào đó trong cuộc sống.

Đây không hẳn là một bệnh lý, thực chất chỉ là chứng hay quên ở những người gặp phải não cá vàng duy trì những thói quen không tốt. Điều này diễn ra lâu dài dẫn đến việc mất trí nhớ tạm thời, khác so với mất trí nhớ vĩnh viễn.

Có khá nhiều người tin rằng con cá vàng thường có trí nhớ rất ngắn, chỉ khoảng tầm 3 giây. Chính vì vậy mà cụm từ não cá vàng thường gắn liền với những người hay quên, giống như nói trước quên sau, quên ở mọi lúc, mọi nơi.

Các nhà khoa học cho rằng, cá vàng là một con vật có thể nhớ mọi thứ khá lâu, từ 4 đến 5 tháng, thậm chí là có trí nhớ lâu hơn so với cá hồi và hơn hẳn so với một số loài động vật có vú khác.

Để chứng minh, một nhóm nghiên cứu đã thực hiện một thí nghiệm và cho ra kết quả sau, cá vàng không hề hay quên như chúng ta vẫn nghĩ, nó cực kỳ thông minh. Tuy nhiên, nhiều người do chưa biết nên vẫn thường nhầm lẫn hội chứng não cá vàng với trí nhớ của những con cá vàng.

Hội chứng não cá vàng thường gặp ở những đối tượng sau:

• Những người thường xuyên bị stress, căng thẳng, lo lắng
• Những người cao tuổi
• Học sinh, sinh viên đang trong thời kỳ thi cử
• Những phụ nữ đang mang thai

Nguyên nhân gây ra hội chứng não cá vàng

Theo nghiên cứu, hội chứng não cá vàng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như:

Do thay đổi đồng hồ sinh học

Những người có thời gian làm việc không ổn định, thường xuyên thay đổi về địa điểm, thời gian công tác, ví dụ như hôm nay làm ca sáng, ngày mai làm ca chiều, ca sáng ca chiều lẫn lộn… sẽ làm ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh.

Khi hệ thần kinh bị ảnh hưởng, não bộ cũng dễ bị ảnh hưởng, từ đó dẫn đến suy giảm trí nhớ, và tất nhiên sẽ gặp phải hội chứng não cá vàng.

Làm nhiều việc cùng lúc

Việc làm quá nhiều công việc trong cùng một lúc sẽ gây ra rất nhiều vấn đề, não bộ khi đó nhận được nhiều thông tin và phải hoạt động với công suất lớn. Hậu quả là chất lượng công việc sẽ không cao, giảm đi và sức khỏe của con người cũng bị ảnh hưởng, đặc biệt là dễ gặp phải hội chứng não cá vàng.

Nguyên nhân là do khi làm nhiều việc trong cùng một thời gian, các thông tin sẽ bị xáo trộn, linh tinh và não rơi vào trạng thái quá tải, bạn sẽ khó nhớ được mình đã làm những công việc gì vào lúc đó.

Áp lực từ cuộc sống

Những áp lực, căng thẳng, mệt mỏi… từ công việc, gia đình, các mối quan hệ đều không chỉ làm ảnh hưởng đến tâm lý, dễ khiến con người hay quên mà nó còn gây ra nhiều vấn đề làm ảnh hưởng tới sức khỏe.

Do bệnh lý thần kinh

Bên cạnh đó, một số người nếu mắc phải các bệnh lý như thận, thiếu máu lên não, gan mãn tính, rối loạn tiền đình… cũng có nguy cơ cao gặp phải hội chứng não cá vàng.

Ngoài ra, một số người có sử dụng các loại thuốc ngủ, thuốc trầm cảm, thuốc an thần… không đúng cách, sử dụng bừa bãi không theo chỉ dẫn của bác sĩ cũng gặp phải hội chứng này.

Thủ phạm mới năm 2026: Digital Amnesia (Mất trí nhớ kỹ thuật số)

Trước đây, chúng ta đổ lỗi cho tuổi tác hay áp lực công việc. Nhưng trong kỷ nguyên số, Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng chỉ ra một thủ phạm nguy hiểm hơn nhiều: Sự lệ thuộc vào công nghệ.

Hiện tượng này được gọi là Digital Amnesia (Mất trí nhớ kỹ thuật số). Hiểu đơn giản, đây là trạng thái não bộ "từ chối" ghi nhớ thông tin vì nó biết rằng thiết bị thông minh (Smartphone, Google) đã làm thay việc đó.

Cơ chế "Teo não" do công nghệ:

• Hiệu ứng Google: Khi cần biết một thông tin, phản xạ đầu tiên của bạn là "Search Google" thay vì cố gắng hồi tưởng. Lâu dần, vùng Hồi hải mã (Hippocampus) - nơi chịu trách nhiệm lưu trữ ký ức - trở nên lười biếng và các liên kết thần kinh bị đứt gãy do không được kích hoạt.
• GPS làm hỏng định hướng: Việc đi đâu cũng bật Google Maps khiến não bộ mất dần khả năng hình dung không gian và ghi nhớ đường đi.
• Đa nhiệm (Multitasking): Thói quen vừa làm việc, vừa check tin nhắn, vừa lướt TikTok khiến não bộ liên tục bị ngắt quãng, không thể chuyển thông tin từ bộ nhớ ngắn hạn sang dài hạn.

Sương mù não (Brain Fog): Khi não bộ bị "treo" giữa ban ngày

Bạn có bao giờ cảm thấy đầu óc mình như đang đi trong một lớp sương mù dày đặc? Bạn cố gắng tập trung suy nghĩ nhưng tư duy cứ ì ạch, chậm chạp? Đó chính là Sương mù não (Brain Fog).

Theo Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng, Sương mù não không phải là một bệnh lý riêng biệt, mà là một dạng rối loạn chức năng nhận thức. Nó là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hội chứng não cá vàng.

• Cơ chế: Do tình trạng viêm nhiễm thần kinh (neuroinflammation) hoặc stress oxy hóa, khiến các tín hiệu giữa các tế bào não bị "chập chờn", không truyền tải được thông tin thông suốt.
• Hậu quả: Bạn sẽ thấy mình "ngớ ngẩn" bất thường, khó tìm từ ngữ để diễn đạt, quên tên người quen hoặc mất rất nhiều thời gian để xử lý một công việc đơn giản.

Biểu hiện thường gặp của hội chứng não cá vàng

Dưới đây là những biểu hiện của hội chứng não cá càng khá dễ để nhận biết:

• Có dự định làm một việc gì đó nhưng lại quên mất rằng mình định làm việc đó.

• Thường xuyên gặp phải tình trạng nói trước quên sau, ví dụ như nói mình sẽ ăn bánh nhưng vài phút sau lại quên việc mình muốn ăn bánh.
• Thường xuyên bị lạc đường khi mới lúc nãy còn nhớ là mình đã đi đoạn đường này rồi.
• Đang nói chuyện với bạn về một chủ đề nào đó nhưng lại quên không nhớ mình đang nói đến đâu rồi.
• Khóa cửa xong rồi nhưng lại quên mất không biết mình đã khóa cửa hay không.
• Đầu óc lúc nào cũng trong tình trạng lơ đãng, hay quên.
• Thường xuyên tài khoản zalo, facebook, skype… của mình.

Hội chứng não cá vàng có nguy hiểm không?

Tuy không phải là một bệnh lý và không nguy hiểm đến tính mạng nhưng những người não cá vàng này lại gặp phải rất nhiều vấn đề, tai hại trong sinh hoạt, cuộc sống, ví dụ như:

Gặp phải nhiều rắc rối

Những người thường hay quên quên, nhớ nhớ, không nhớ mình đã khóa cửa, tắt điện, đóng cửa, cất đồ… hay chưa đều gặp phải rất nhiều rắc rối, phiền toái trong sinh hoạt, cuộc sống hàng ngày.

Không chỉ gây ra nhiều phiền toái mà họ còn gây ra không ít phiền toái cho người thân, những người xung quanh, từ đó làm ảnh hưởng đến các mối quan hệ.

Mất mát về tài sản

Một trong những tác hại nghiêm trọng của hội chứng não cá vàng đó là làm mất về tài sản. Việc nhớ nhớ quên quên sẽ khiến bạn bị mất nhiều tài sản, đồ đạc, đặc biệt là dễ bị mất những thứ có giá trị.

Làm giảm chất lượng công việc

Hội chứng não cá vàng còn làm ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng công việc, học tập của người gặp phải. Hiện tượng thường quên sẽ khiến người đó khó tập trung, đồng thời khó hoàn thành được xong công việc, nhiệm vụ mà mình được giao, dễ làm giảm sút chất lượng công việc, từ đó gây khó khăn trong việc thăng tiến sự nghiệp.

Cách khắc phục khi gặp phải hội chứng não cá vàng

Những bạn nào không may gặp phải hội chứng này thì có thể tự khắc phục qua những biện pháp sau:

• Bổ sung các loại cá, rau củ quả xanh tươi, nên chú ý ăn sáng để giúp bổ sung lại năng lượng cho cơ thể, giúp bạn có một ngày làm việc hiệu quả, tốt hơn.
• Có thể bổ sung các loại thức ăn tốt cho não bộ như quả óc chó, socola đen…
• Hạn chế ăn các loại đồ ăn chứa nhiều đường, các chất kích thích như bia, rượu, thuốc lá…
• Chăm chỉ tập luyện thể dục thể thao hàng ngày để giúp rèn luyện trí não, giúp tinh thần trở nên thoải mái, ổn định.
• Xây dựng chế độ sinh hoạt hợp lý, có khoa học, nên ngủ nghỉ đủ giấc, ngủ đúng giờ.
• Hạn chế làm nhiều việc trong cùng một lúc, nên chia nhỏ công việc ra để giải quyết.
• Chú ý sắp xếp thời gian nghỉ ngơi, làm việc phù hợp.

"Phòng Gym" cho não bộ: 3 Bài tập kích hoạt trí nhớ trong 5 phút

Giống như cơ bắp, não bộ nếu không được rèn luyện sẽ bị "teo" đi và phản ứng chậm chạp. Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng giới thiệu phương pháp Brain Gym - các động tác vận động chéo chi giúp kích thích các nơ-ron thần kinh mới hình thành và tăng cường khả năng tập trung ngay lập tức.

Hãy rời mắt khỏi màn hình và thực hiện ngay 3 động tác dưới đây mỗi khi bạn cảm thấy "bí" ý tưởng hoặc hay quên:

1. Động tác Chéo chi (Cross Crawl): Giúp đồng bộ hóa hai bán cầu não trái (tư duy logic) và phải (tư duy sáng tạo).
2. Superbrain Yoga (Thụt dầu thông minh): Kích thích các huyệt vị ở dái tai kết nối trực tiếp với não bộ.
3. Neurobics (Đánh răng tay trái): Làm những việc quen thuộc bằng cách thức mới lạ để đánh thức các vùng não đang ngủ quên.

Chế độ ăn MIND (2026): Nạp "nhiên liệu sạch" cho trí nhớ

Bạn có biết: Bộ não chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể nhưng lại tiêu thụ tới 20% năng lượng? Nếu bạn nạp vào cơ thể toàn đồ ăn nhanh, nhiều đường và dầu mỡ, não bộ sẽ bị "viêm" và hoạt động ì ạch.

Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Hồng khuyên bạn nên áp dụng Chế độ ăn MIND (Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay). Đây là "thực đơn vàng" giúp tái tạo tế bào thần kinh và đẩy lùi sương mù não hiệu quả nhất năm 2026.

Nguyên tắc cốt lõi: Tăng cường Rau xanh - Hạt - Quả mọng và loại bỏ Đường tinh luyện.

Như vậy, chắc hẳn qua bài viết này đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về hội chứng não cá vàng là gì, có nguy hiểm không. Có thể thấy, hội chứng não cá vàng gây ra không ít những bất tiện, tác hại đối với sinh hoạt hàng ngày của người gặp phải. Chính vì vậy, khi gặp phải hiện tượng này thì bạn nên đi thăm khám ngay nhé.