Cấy tóc sinh học là gì? Có phải cấy tóc tự thân không?

Cấy tóc sinh học là thuật ngữ chưa có một định nghĩa kỹ thuật thống nhất. Trong một số quảng cáo, tên gọi này chỉ việc cấy sợi tóc nhân tạo tương thích sinh học (như Biofibre) vào da đầu; ở nơi khác, nó có thể được dùng để mô tả một quy trình cấy tóc tự thân. Nếu vật liệu được cấy là sợi tổng hợp không chứa nang tóc sống, đó không phải cấy tóc tự thân. Muốn biết cơ sở đang nói đến phương pháp nào, cần xác định chính xác vật liệu đưa vào da đầu và liệu có bước lấy nang tóc từ chính người điều trị hay không.

Sự khác biệt không chỉ nằm ở tên gọi. Sợi nhân tạo có thể giúp che phủ ngay sau khi đặt vào da đầu, nhưng không tự mọc dài; nang tóc tự thân, nếu tồn tại và phục hồi sau ghép, có thể tiếp tục tạo sợi tóc theo chu kỳ sinh trưởng tự nhiên. Hai lựa chọn cũng có các giới hạn và nguy cơ khác nhau.

Cấy tóc sinh học là gì? Bản chất của phương pháp

Trong phương pháp cấy sợi tóc nhân tạo, các sợi làm từ vật liệu tổng hợp được đưa và cố định vào da đầu nhằm tạo độ che phủ. Biofibre là tên một hệ thống sợi nhân tạo được nhắc đến trong nghiên cứu về kỹ thuật này; đây không phải nang tóc sống được nuôi mới trong cơ thể.

Những sợi đó không có các cấu trúc tạo tóc sống như nang tóc, nhú bì hay tế bào mầm của nang. Vì vậy, dù có vẻ ngoài gần giống sợi tóc thật, chúng không thể tự mọc dài, trải qua chu kỳ mọc–rụng rồi mọc lại như tóc phát sinh từ nang khỏe mạnh.

Cụm từ “tương thích sinh học” thường nói đến đặc tính vật liệu được thiết kế để giảm phản ứng bất lợi với mô. Nó không có nghĩa là vật liệu chắc chắn được cơ thể dung nạp, không gây nhiễm trùng hoặc không phải thay thế theo thời gian. Ngoài ra, tên thương mại hay nhãn “công nghệ sinh học” tự nó không chứng minh hiệu quả và độ an toàn.

Cấy tóc sinh học có phải cấy tóc tự thân không?

Không, nếu “cấy tóc sinh học” đang chỉ cấy sợi tóc nhân tạo. Cấy tóc tự thân chuyển các đơn vị nang tóc (graft) còn sống từ vùng cho, thường ở sau hoặc hai bên đầu, đến vùng nhận của cùng người. Phương pháp này không tạo thêm nang tóc mới mà tái phân bố nguồn nang sẵn có.

Để hiểu nguyên lý chuyển nang tóc sống, có thể đọc bài cấy tóc tự thân là gì. Không nên dùng hai tên gọi thay thế cho nhau khi giải thích chỉ định hoặc xin đồng thuận thực hiện thủ thuật.

Ưu điểm được kỳ vọng và những giới hạn của cấy sợi tóc nhân tạo

Đối với người muốn tăng độ che phủ nhanh nhưng không có nguồn nang hiến đủ tốt, việc sử dụng sợi tổng hợp có thể được quảng bá như một giải pháp thẩm mỹ. Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận cải thiện cảm nhận về diện mạo ở những người đã được cấy; tuy nhiên, sự hài lòng về thẩm mỹ không đồng nghĩa với bằng chứng chắc chắn về an toàn lâu dài.

Một tổng quan công bố trực tuyến năm 2021 và đăng trong số tạp chí năm 2022 nhận thấy phần lớn nghiên cứu về cấy sợi tóc nhân tạo có chất lượng phương pháp từ kém đến trung bình, do thiếu phân nhóm ngẫu nhiên, nhóm chứng phù hợp hoặc tiêu chí đánh giá đáng tin cậy. Tác giả kết luận vẫn cần nghiên cứu chất lượng cao để xác định hiệu quả và tính an toàn. Xem tổng quan trên PubMed.

Sợi tổng hợp cũng có thể gãy, lỏng hoặc mất dần theo thời gian. Không có một con số “giữ được bao lâu” phù hợp cho tất cả vật liệu, cách cấy và người bệnh; các tỷ lệ hao hụt được báo cáo trong từng nghiên cứu không nên được biến thành lời cam kết cho một sản phẩm hay cơ sở cụ thể.

Cấy tóc sinh học có an toàn không? Những nguy cơ cần biết

Can thiệp đặt vật liệu nhân tạo xuyên qua da đầu có thể gây phản ứng viêm và tạo đường xâm nhập cho vi sinh vật. Những biến chứng được ghi nhận trong y văn gồm viêm nang tóc, nhiễm trùng tái diễn, mẩn đỏ hoặc ngứa kéo dài, phản ứng u hạt dị vật, hình thành sẹo và gãy hoặc rụng sợi. Một số trường hợp phải tháo bỏ sợi cấy để kiểm soát biến chứng. Xem báo cáo ca và phân tích mô bệnh học.

Cũng cần phân biệt giữa nguy cơ được ghi nhận và tỷ lệ xảy ra ở mỗi cá nhân. Báo cáo ca cho thấy một biến chứng có thể xảy ra, nhưng không cho biết chính xác xác suất biến chứng ở tất cả những người cấy. Ngược lại, các nghiên cứu có kết quả thuận lợi nhưng cỡ mẫu, thời gian theo dõi hoặc thiết kế còn hạn chế cũng chưa đủ để bảo đảm an toàn lâu dài.

Về quản lý, Hiệp hội Phẫu thuật Phục hồi Tóc Quốc tế (ISHRS) thông qua lập trường ngày 11/12/2021 đồng thuận với quyết định cấm sợi tóc giả cấy ghép có hiệu lực tại Hoa Kỳ từ ngày 03/06/1983, do lo ngại về tổn hại sức khỏe và quảng cáo gây hiểu nhầm. Đây là thông tin về Hoa Kỳ, không phải căn cứ để khẳng định phương pháp bị cấm tại Việt Nam. Trước khi cân nhắc can thiệp ở Việt Nam, cần yêu cầu cơ sở cung cấp tên vật liệu, giấy tờ lưu hành hoặc sử dụng phù hợp, phạm vi kỹ thuật được phép thực hiện và quy trình theo dõi, xử trí biến chứng; các thông tin này phải được xác minh với cơ quan và hồ sơ có thẩm quyền, không chỉ dựa vào lời quảng cáo.

Nếu sau khi cấy xuất hiện đau tăng, da đầu sưng nóng đỏ lan rộng, chảy dịch hoặc mủ, sốt hay tổn thương kéo dài, người bệnh cần được bác sĩ khám sớm; không tự ý kéo, cắt sát da hoặc tháo sợi nhân tạo tại nhà.

Có nên cấy tóc sinh học hay cấy tóc tự thân?

Quyết định không nên bắt đầu từ nhãn quảng cáo mà từ chẩn đoán nguyên nhân thưa tóc, tình trạng da đầu, chất lượng vùng cho, mục tiêu thẩm mỹ và mức chấp nhận rủi ro. Người bị rụng tóc tạm thời, đang viêm da đầu hoặc đang có bệnh rụng tóc tiến triển chưa kiểm soát có thể cần điều trị nguyên nhân trước khi cân nhắc bất kỳ thủ thuật nào.

Với người có nang tóc vùng cho đủ chất lượng và chỉ định phù hợp, cấy tóc tự thân có cơ sở sinh học rõ ràng vì sử dụng nang sống của chính mình. Tuy nhiên, phương pháp này vẫn có giới hạn về nguồn cho và không chữa khỏi hoàn toàn cơ chế hói kiểu androgen. Có thể tìm hiểu thêm về các yếu tố quyết định hiệu quả cấy tóc tự thân.

Khi vùng cho không đủ hoặc không thích hợp, điều đó không tự động khiến cấy sợi nhân tạo trở thành lựa chọn an toàn. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ da liễu hoặc bác sĩ có chuyên môn phục hồi tóc về các phương án không cấy ghép, điều trị bệnh nền và phương pháp che phủ không xâm lấn trước khi quyết định.

Những câu hỏi nên đặt ra trước khi đồng ý thực hiện

• Vật liệu được cấy là nang tóc sống lấy từ chính tôi hay sợi tổng hợp? Tên vật liệu, nhà sản xuất và hồ sơ pháp lý cụ thể là gì?
• Thủ thuật có tạo vết xuyên da không? Ai là bác sĩ chịu trách nhiệm đánh giá, thực hiện và xử trí biến chứng?
• Có nghiên cứu theo dõi dài hạn đáng tin cậy cho đúng loại vật liệu và kỹ thuật được đề xuất không?
• Nếu sợi bị gãy, rụng hoặc gây viêm, cách xử lý và chi phí theo dõi là gì? Có thể phải tháo bỏ không?
• Tôi đã được khám để xác định nguyên nhân rụng tóc và đánh giá các lựa chọn ít xâm lấn hơn chưa?

Theo ThS.BS CKI Lê Quang Vương: Khi tư vấn phục hồi tóc, cần xác định bản chất vật liệu và chẩn đoán nguyên nhân rụng tóc trước khi so sánh hiệu quả. Thuật ngữ “sinh học” không thay thế cho dữ liệu lâm sàng về độ an toàn, khả năng duy trì kết quả và nguy cơ biến chứng của một phương pháp cụ thể.

Kết luận: Nếu “cấy tóc sinh học” là cấy sợi nhân tạo như Biofibre, phương pháp đó không phải cấy tóc tự thân. Trước khi quyết định, hãy xác định vật liệu thực tế, đánh giá nguyên nhân rụng tóc và yêu cầu bằng chứng về an toàn, hồ sơ pháp lý cùng phương án xử trí biến chứng.